Voorbarig of niet: “Waarom Putin al aan het verliezen is in Oekraïne”

Voorbarig of niet: “Waarom Putin al aan het verliezen is in Oekraïne”

Is er nog hoop voor Oekraïne en kunnen we een gewapend conflict vermijden? Misschien wel: een (vermeend) ultimatum passeerde al zonder navolging op wat geweerschoten in de lucht na, en nu blaast de Russische president Putin ook militaire oefeningen af aan de grens met Oekraïne. Op de Krim blijft iedereen voorlopig wel op post. Het zijn misschien meer dan tekenen aan de wand: volgens Time en Forbes zou Putin deze strijd al aan het verliezen zijn. Maar is dat optimisme niet wat voorbarig?

1. De Russen zelf zijn tegen

De beslissing om het Oekraïense schiereiland Krim te bezetten zou wel eens van de meest onpopulaire beslissingen kunnen zijn die Putin ooit nam. Uit een staatspoll van begin februari blijkt dat drie kwart vindt dat Rusland niet moet tussenkomen in de Oekraïense strijd. Ook de communisten en aanhangers van een Verenigd Rusland zijn die mening toegedaan. 15 procent steunt interventies om de Oekraïense president Yanukovych te steunen, 4 procent wil dat de oppositie gesteund wordt. 

Dat is straffer dan het lijkt: Rusland is een land met staatsgeleide media. De televisie zond er al wekenlang alarmberichten over Oekraïne uit. Zo zou de revolutie begonnen zijn door een verbond tussen de Amerikanen en nazi’s, met als enige doel om Rusland te verzwakken. Berichten die op de gewone Rus niet veel effect hebben gehad.

De reden? Oekraïne is een land dat historisch sterke banden heeft met Rusland. Zo sterk zelfs dat het oosten van het land liefst wil aansluiten bij Rusland. Het wil ook zeggen dat bijna elke Rus familie of vrienden heeft in Oekraïne, en die wens je nu eenmaal geen oorlog toe. 

Is dit echt een gevaar voor Putin? Voorlopig niet, want het protest tegen de militaire acties op de Krim zijn op zijn zachtst gezegd magertjes. Maar de Russen sluiten massaprotesten zoals in Oekraïne niet uit. Ondertussen raakt het imago van Putin wel meer en meer beschadigd, al is de vraag of het in die mate is dat hij herverkiezing moet vrezen. 

Is er iets dat meezit voor Putin?

Weinig volgens Time: “Zeker niet in vergelijking met de schade die hij Rusland toebrengt.” Maar toch heeft Putin ook wat bewezen: “Dat zijn ‘red lines’ niét kunnen overschreden worden, integenstelling tot die van de VS.” Een verwijzing aan de herhaaldelijke waarschuwingen van de VS aan Syrië, die even vaak genegeerd werden tot het punt dat chemische wapens werden ingezet tegen de bevolking. 

Bovendien is een militaire buffer een prioriteit voor Moskou, een waarvoor ze best een prijs willen betalen. Gelukkig is er ook nog iemand waar Putin naar luistert: zijn generaals. Helaas sluit hij zich helemaal af voor de rest van de wereld. 

Forbes trekt een andere kaart: “Putin weet dat hij dit zal verliezen, wat we nu moeten bepalen is zijn vastberadenheid om een prijs te zetten op de rest van de wereld.” 

Maar toch lijkt het er eerder op dat Putin momenteel nog de bovenhand heeft: bovenstaande effecten zijn recent en niet onomkeerbaar, en de reactie van de rest van de wereld is enkel in diplomatieke kringen ‘stevige taal’, voor Putin is het niet iets om rekening mee te houden. 

2. De economische impact is toch niet min

Rusland is een grote economie die je niet zomaar schade toebrengt, zo wordt gedacht. Maar de reactie van de beurzen op het militair spierballengerol spraken boekdelen: min tien procent, of 60 miljard dollar (43,6 miljard euro) op één dag van de kaart. Dat is meer dan dat Putin uitgaf aan de Olympische Spelen in Sochi. Gazprom, het staatsgasbedrijf dat zowat heel Europa van gas voorziet, verloor op één dag 15 miljard dollar (10,9 miljard euro).

De Russische munt is ondertussen gezakt naar zijn laagste punt ooit tegenover de dollar. De Russische nationale bank spendeerde 10 miljard dollar (7,9 miljard euro) om de koers van de munt weer op te krikken, zonder succes. 

Niet wat Rusland kan gebruiken op dit moment: de economie stagneerde al. “Deze militaire interventie zal de kapitaalvlucht versterken, de Russische prijzen zullen verzwakken, de investeringen, economische activiteit, en groei vetragen.” 

Moet Putin zich echt zorgen maken? Beurzen herstellen zich meestal wel, ook na militaire interventies. De kans is klein dat Putin dit al gealarmeerd heeft. Als de beurzen na enkele dagen of weken blijven zakken, wordt het een ander verhaal.

3. Ruslands bondgenoten steunen de actie niet

Kazachstan bijvoorbeeld heeft zich voor het eerst tégen Rusland gekeerd en veroordeelde in een verklaring de Russische bezetting van de Krim. Volgens Time dan toch, want dat lijkt nergens anders opgepikt te zijn. “We zijn erg bezorgd om de ontwikkelingen in Oekraïne. Kazachstan vraagt alle partijen om te stoppen met geweld te gebruiken.” Wel lijdt ook de Kazachse munt onder de Russische acties: min 19 procent, alstublieft.

Ook de verklaring aan VN- secretaris-generaal Ban Ki-moon dat ‘Rusland niet kan wegblijven als het geweld tegen de Russischsprekende bevolking escaleert en elke maatregel zal nemen die niet in strijd is met het internationale recht’ niet geholpen hebben: Putin vermeldde Oekraïne niet eens, en bedoelde élke Russischsprekende bevolking in élk land. Een gevaarlijk precedent voor de Russische buurlanden, als deze nauwelijksverholen waarschuwing waarheid wordt. 

Stille partner China, heeft ook waarschuwende taal gesproken aan het adres van Moskou, al verspreidt Putin overal dat China hen steunt. “China verkiest om zich niet te bemoeien in andermans interne zaken. We respecteren ook de onafhankelijkheid en soevereiniteit van Oekraïne.” Met andere woorden: back off Rusland. In Armenië stapten vooraanstaande politici dan weer in een mars tegen Putin. “We zijn niet tegen Rusland, wel tegen het imperialistische beleid van Putin en het Kremlin.”

Moet Putin zich zorgen maken? Ja. De Russische bondgenoten zijn dun gezaaid en zonder steun van partners wordt isolatie misschien tot nog werkelijkheid. Rusland is groot en heeft de neiging te denken dat het de wereld alleen aankan, maar dat zou kunnen tegenvallen. 

4. Rusland raakt meer en meer geïsoleerd van het Westen

In juni zou in Sochi een G8-top gehouden worden, een vergadering van de machtige Europese landen en Japan. Een voor een hebben ze aangekondigd dat de voorbereidingen voor de top op pauze worden gezet, als protest tegen Putins interventie in Oekraïne. Rusland heeft hard moeten vechten om een plekje aan de tafel te krijgen, en nu wil de rest niets meer met hem te maken hebben.

Dat zet druk op alle diplomatieke relaties, ook in dossiers die voor Rusland belangrijk zijn, zoals het tegenhouden van het Amerikaanse rakettenschild.

Moet Putin zich zorgen maken? Dit is waarschijnlijk een van die risico’s die Putin incalculeerde en waarvan hij besloten heeft dat het een prijs is die hij wil betalen. Bovendien weet hij dat het Westen wel diplomatieke relaties zal willen in de toekomst en hij rekent erop dat hij op termijn wel weer terug mag meespelen. Dus nee, niet onmiddellijk.

Is er iets dat meezit voor Putin?

Weinig volgens Time: “Zeker niet in vergelijking met de schade die hij Rusland toebrengt.” Maar toch heeft Putin ook wat bewezen: “Dat zijn ‘red lines’ niét kunnen overschreden worden, integenstelling tot die van de VS.” Een verwijzing aan de herhaaldelijke waarschuwingen van de VS aan Syrië, die even vaak genegeerd werden tot het punt dat chemische wapens werden ingezet tegen de bevolking. 

Bovendien is een militaire buffer een prioriteit voor Moskou, een waarvoor ze best een prijs willen betalen. Gelukkig is er ook nog iemand waar Putin naar luistert: zijn generaals. Helaas sluit hij zich helemaal af voor de rest van de wereld. 

Forbes trekt een andere kaart: “Putin weet dat hij dit zal verliezen, wat we nu moeten bepalen is zijn vastberadenheid om een prijs te zetten op de rest van de wereld.” 

Maar toch lijkt het er eerder op dat Putin momenteel nog de bovenhand heeft: bovenstaande effecten zijn recent en niet onomkeerbaar, en de reactie van de rest van de wereld is enkel in diplomatieke kringen ‘stevige taal’, voor Putin is het niet iets om rekening mee te houden. 

Gesponsorde artikelen