Vrouwen leven langer dan mannen, maar dat is niet bij elke diersoort zo

Mannen leven langer dan vrouwen
ISOPIX

Bij de mens is het de vrouw die het langst overleeft. Maar ook in het dierenrijk overtroeven de vrouwtjes meestal de mannen. Toch zijn er enkele uitzonderingen. Onderzoekers van de Australische universiteit UNSW probeerden vast te stellen of er een patroon was van het ene geslacht dat het andere overleefde. Daarnaast zochten ze uit of zich dat herhaalde in het dierenrijk.

Er zijn vele theorieën over waarom vrouwen nu langer leven dan mannen en het nieuwe onderzoek werpt een nieuw licht op de discussie. Alle cellen hebben chromosomen, kleine gepaarde containers voor DNA. Bij de meeste soorten hebben mannen een kleiner geslachtschromosoom dan vrouwen – mannen hebben bijvoorbeeld een XY en vrouwen XX. Maar dat is niet bij alle dieren het geval.

De onderzoekers ontdekten dat twee kopieën van hetzelfde chromosoom kunnen leiden tot een langere levensverwachting. Die theorie werd al langer door wetenschappers verondersteld, maar nog nooit echt onderzocht op verschillende dieren. Bij het nieuwe onderzoek deden ze testen op 229 soorten dieren, waaronder zoogdieren, vogels, reptielen, vissen, amfibieën en verschillende soorten insecten.

Onbewaakte X

Een Y-chromosoom is kleiner dan een X-chronosoom en soms zelf afwezig. Daarom zou het niet in staat zijn om een X-chromosoom te beschermen. Die bescherming is nodig tegen eventuele schadelijke mutaties. Het komt erop neer dat vrouwen een soort van ‘reserve’-chromosoom hebben. Wanneer een van de twee chromosomen niet werkt, hebben vrouwen het andere nog.

Op het Y-chromosoom zit maar weinig erfelijke informatie. Het speelt echter wel een cruciale rol in de ontwikkeling van het embryo. Het Y-chromosoom zet aan tot de productie van mannelijke hormonen en dus tot de ontwikkeling van mannelijke geslachtskenmerken.

This microscope image shows the 46 human chromosomes, blue, with telomeres appearing as white pinpoints. The DNA has already been copied, so each chromosome is actually made up of two identical lengths of DNA, each with its own two telomeres. (Hesed Padilla-Nash, Thomas Ried/National Cancer Institute/National Institutes of Health via AP)

Het idee dat een tweede kopie van hetzelfde chromosoom beschermend is, bestaat al een tijdje. Dat idee wordt ondersteund door de waarneming dat bij zoogdieren vrouwen meestal langer leven. Dat komt omdat bij die klasse vrouwen twee chromosomen van hetzelfde geslacht hebben.

Vogels, vlinders en motten

Onder andere vogels, vlinders en motten gebruiken een omgekeerd systeem, waarbij mannetjes twee identieke chromosomen hebben en wijfjes twee verschillende. De identieke chromosomen heten Z-chromosomen, en het andere chromosoom heet W-chromosoom.

Vrouwelijke vogels, vlinders en motten blijken meestal eerder te sterven dan hun mannelijke tegenhangers, wat geloof gaf aan de onbewaakte X-hypothese – in dit geval gaat het dan om een onbewaakte Z. Deze studie bevestigt dat de onbewaakte X-hypothese een redelijke verklaring is waarom het ene geslacht het andere overleeft.

Pexels

Andere oorzaken

Op wereldvlak is de levensverwachting van vrouwen ongeveer vier jaar langer dan mannen. Het gaat om ongeveer 70,2 jaar voor mannen en 74,2 jaar voor vrouwen. De cijfers in België liggen wel wat hoger. De levensverwachting voor mannen is hier 79,2 jaar, tegenover 83,7 jaar bij vrouwen.

Mannen doen over het algemeen veel dingen waardoor hun levensverwachting vermindert. Zo zijn mannen in hun beroepstaken en in hun vrije tijd meer betrokken bij risicovolle activiteiten en zijn ze vaker het slachtoffer van dodelijke ongevallen en incidenten. Mannen gaan ook minder op zoek naar gezondheidszorg en roken en drinken gemiddeld meer.

Naast al deze redenen is het vooral je dagelijks gedrag dat bepaalt hoe lang je leeft, maar genetische verschillen kunnen dus ook wel een impact hebben.

Gesponsorde artikelen