Waarom David Bowie een held was voor ons en zovele anderen

Waarom David Bowie een held was voor ons en zovele anderen

David Bowie is niet meer en dat moeten we even laten bezinken. De gedachte dat vanaf nu nog meer helden gaan sterven steekt de kop op. Ik heb ‘m nooit live kunnen zien, helaas, daar ben ik te jong voor. Toch ben ik ergens blij. Blij dat hij mij die laatste twee platen nog gegund heeft. Een periode waarin Bowie weer helemaal terug was. Een Bowie die weer goesting had om muziek te maken. 

Vanochtend zat ik aan het ontbijt toen ik voor het eerst het bericht las dat Bowie overleden zou zijn. Een hoax, klonk het toen nog. Het internet is een geweldig iets, maar ook een verraderlijke slangenkuil en dus gaan we er als een legende sterft altijd van uit dat er een hoax in het spel is van één of andere grappenmaker. Zeker als die legende dan nog eens sterft wanneer zijn nieuwe plaat volop in de belangstelling staat, een plaat die twee dagen eerder op zijn verjaardag is uitgekomen. En dan druppelen de officiële bevestigingen binnen. De officiële tweets. En dan weet je: ik kan dit niet meer blijven ontkennen.

“Hé, is dat ook van Bowie?”

Bowie had kanker, iets dat hij tot op het allerlaatste moment heeft willen geheim houden. Als je met de kennis die we vandaag hebben naar de clip van Lazarus kijkt, kijk je met andere ogen. Als je de tekst hoort, hoor je andere dingen. Hij was al erg ziek vorige maand, dat zei Ivo Van Hove, de regisseur die zijn theaterstuk Lazarus regisseerde. Achttien maanden al was hij al ziek. Maar hij wilde niet dat we ’t wisten.

Achteraf past het allemaal in het plaatje, een belangrijke en lange periode van zijn carrière heeft zich immers achter maskers en personages afgespeeld. Maar hij liet de muziek wel spreken.

Het gaat een zekerheid worden de volgende dagen: mensen gaan ontdekken dat ze meer van Bowie kenden dan aanvankelijk gedacht. Ik heb het zelf ook gehad, in mijn Bowie-ontdekkingsfase. Als klein jongetje kende ik de platen die m’n papa van hem had: de singeltjes Let’s Dance en Fame en de LP Diamond Dogs. Ik vroeg me toen vooral af wat iedereen er zo bijzonder aan vond. Ik heb zelfs lang een hekel gehad aan Let’s Dance. Tot het nummer me toevallig eens trof. Op een banaal moment, terwijl het eens op de radio was of zo.

Ineens had ik ‘m door: dit is geniale popmuziek. Luister het maar eens via de koptelefoon: pop tot in de perfectie.

Bowie deed dat vaker, nummers zo gemakkelijk laten klinken dat ze zo klonken alsof iedereen ze zou kunnen maken.

Modern Love is er nog zo eentje: het leek altijd al bestaan te hebben, maar het was er niet tot Bowie het verzonnen had. Ashes To Ashes. Rebel Rebel. China Girl. Absolute Beginners. The Jean Genie. Het gospelkoor in Young Americans. De flard A Day In The Life die waarin werd gesmokkeld. Op dezelfde plaat: het funky stemmenspel Fame. Grensverleggend, maar het was er niet tot Bowie het verzon.

Bowie was grote kunst

Dan was er ook nog die andere Bowie, de Bowie die wat hij deed als grote kunst kon laten klinken omdat het precies dat was: grote kunst. In 1969 al had hij Space Oddity gemaakt, op zijn 22e. Er is nooit een completer nummer gemaakt dan Heroes en voor Station To Station zoeken we nog altijd naar de juiste woorden. Met Lazarus heeft hij één van zijn knapste nummers in lange tijd afgeleverd, één die perfect naast de klassiekers zal staan.

En wanneer een zekere Freddie Mercury met hem in duet ging, was het Bowie die, opnieuw, het nummer af wist te maken, het laken naar zich toetrok en met de aandacht ging lopen. Luister naar Under Pressure en het is Bowie die je opvalt. Zelfs Placebo heeft hun beste nummer aan David Bowie te danken, luister maar eens naar Without You I’m Nothing.

Recenter, op Reflektor van Arcade Fire, deed hij dat ook. Hij was subtiel aanwezig, op de achtergrond. Er was niet groots mee uitgepakt, maar als fan hoorde je het: dit is Bowie die invalt.

Hij had geen moeite met zich ten dienste te stellen van artiesten die hij bewonderde, maar het kwam er altijd op neer dat hij achteraf ongewild met de veren ging lopen. Hij was uniek, overal tussenuit te halen en altijd een meerwaarde. Onlangs hebben Gorillaz nog laten uitschijnen dat op hun aankomende plaat een gastbijdrage zal staan van David Bowie. Er zijn weinig dingen waar we op dit moment nog meer naar uitkijken.

“De mindere periode van Bowie”?

Bowie past perfect in het rijtje van enkele groten: Bob Dylan, Neil Young, David Bowie en Prince: artiesten wiens output zo omvangrijk en divers is dat het onbegonnen werk lijkt om eraan te beginnen. Maar elke muziekliefhebber zal ooit een Dylan-fase hebben. Een Young-fase en een Prince-fase. En zeker ook een Bowie-fase.

Ik heb mindere geesten wel eens horen praten over “de mindere periode van Bowie”, mensen die menen dat hij na de jaren 70 niets meer van belang heeft gedaan. Zij dwalen. Bowie bleef andere gedaanten van zichzelf tonen, andere muziekstijlen opzoeken. Experimenteren. Recent op zijn laatste en 25e plaat Blackstar ging hij de freejazz opzoeken. De elektronica die hij op Earthling (1997) opzocht, jaagde vele fans weg, maar ook zij zullen uiteindelijk moeten toegeven dat ook dit een uitstekende plaat was waarbij Bowie zich prima in zijn sas voelde. Het was niet Bowie die zich aanpaste aan de stijl, maar de stijl die zich aanpaste aan Bowie, getuige een prima nummer als Little Wonder.

Hij had het allemaal zo gepland

Op het einde van zijn leven gaf hij meer van zichzelf bloot. Where Are We Now? uit 2013 is één van zijn mooiste en meest persoonlijke nummers. Het kwam op een moment waarop niemand nog iets van Bowie verwachtte, bij wijze van verrassing, en toch leek het na tien jaar afwezigheid alsof hij nooit weg was geweest. De start van zijn elvendertigste muzikale leven.

Ook nu zal het lijken alsof hij niet weg zal zijn. We hebben 25 platen en de herinnering om ons gezelschap te houden. 25 platen, wat een mooi getal. Het is een mooie gedachte dat hij het allemaal zo gepland heeft.

Gesponsorde artikelen