Left Right
scrollTop top

Waarom een Braziliaanse coalitie dichterbij is dan ooit


Waarom een Braziliaanse coalitie dichterbij is dan ooit

Exact een maand na de verkiezingen van 25 mei lijkt een nieuwe federale regering nog niet voor morgen. Journalisten putten zich uit om steeds dezelfde mogelijke scenario’s te overlopen om vervolgens te concluderen dat ze uitzichtloos zijn. Daarom houden we opnieuw een pleidooi voor de enige coalitie die wel een hoopvol perspectief biedt: een Braziliaanse coalitie van N-VA, liberalen en groenen. De informateursnota van Bart De Wever biedt hiervoor een goede basis.

Het volstaat de beschrijving van de meest besproken alternatieve coalities te overlopen om vast te stellen dat deze op een verkeerd spoor zitten om in ons land een nieuwe wind te laten waaien. Zo is er de kamikaze-coalitie waarbij de MR als enige Franstalige partij zou deelnemen aan een federale regering. Een onevenwichtige coalitie die genoemd is naar Japanse zelfmoordpiloten kan natuurlijk nooit van de grond komen. Dan maar de klassieke tripartite van de traditionele partijen. Ook hier is het duidelijk dat hervormingen en verandering niet van de politieke families zullen komen die het land al decennialang besturen. Dat is gewoon meer van hetzelfde. En dan is er nog de confederale coalitie waarin aartsvijanden PS en N-VA met elkaar zouden moeten samenwerken. Ook dat blijkt een doodgeboren kind te zijn. Het is een belofte voor vijf jaar blokkering.

Verfrissend alternatief

De optie van een Braziliaanse coalitie van N-VA, liberalen en groenen is daarom helemaal geen fantasietje meer, zoals sommige journalisten schreven. Het is een coalitie van partijen die – op Ecolo na – de verkiezingen wonnen en die ook het verste staan van de klassieke belangen die het land al decennialang in hun greep houden. Het is een coalitie die bouwt op N-VA, de onbetwiste overwinnaar van 25 mei en de liberale en groene politieke families, waar een goede verstandhouding leeft, én op meerdere partijen aan Vlaamse en Franstalige kant. De bezwaren tegen de alternatieve formules die op tafel liggen, zijn niet aanwezig. Met een goed uitgewerkt regeerakkoord en een verfrissende visie garandeert deze coalitie vijf jaar lang stabiliteit, gekoppeld aan broodnodige hervormingen.

Positie van de partijen

De verkiezingen en de nasleep ervan hebben bewezen dat in de huidige context met socialisten en christen-democraten letterlijk geen land te bezeilen valt:

  • De PS, die zich als behoeder van België opwierp, doorbrak als eerste de sereniteit van de onderhandelingen door bruut een Waalse en Brusselse coalitie te forceren. Alle waarnemers zijn het erover eens dat de PS hiermee een confederale logica inzette om de federale plannen van Bart De Wever te dwarsbomen.
  • De CD&V, die nochtans campagne voerde voor “oplossingen” in plaats van “ambras”, stapte een dag later volledig mee in de PS-logica en bood N-VA een zogezegde Vlaamse droomcoalitie aan van N-VA/CD&V, waarbij centrum-rechtse concurrent Open Vld naar de oppositiebanken zou kunnen worden verwezen.
  • De CDH, die in 2010 nog met ‘l’Union fait la force’ naar de kiezer trok, gedraagt zich volledig als een satellietpartij van de PS: eerst stap ze mee in de confederale coalitievorming met de PS, en tegelijk houdt ze N-VA een maand lang aan het lijntje om dan zonder veel valabele argumenten een gematigde nota van informateur De Wever af te wijzen.
  • De sp.a is misschien wel het buitenbeentje in de onderhandelingen tot dusver, maar ligt intern volledig overhoop heeft na een onafgebroken Vlaamse regeringsdeelname sinds 1988 nauwelijks nog een nieuw verhaal te vertellen. 

Daartegenover staan de partijen van de Braziliaanse coalitie die wel een constructieve rol hebben gespeeld tot dusver:

  • N-VA, dat met een polariserende campagne naar de verkiezingen trok, heeft in de figuur van informateur Bart De Wever op federaal vlak bewezen op zoek te gaan naar een werkbaar compromis. Ze is bereid haar communautaire agenda voor een aantal jaren op te bergen om sociaal-economische hervormingen te steunen.
  • MR, dat nochtans haar probleem met N-VA niet onder stoelen of banken stak voor de verkiezingen, is de eerste Franstalige partij ooit die ja heeft gezegd tegen een informateursnota van de kant van N-VA. In 2010 verwierpen PS en CDH de nota van koninklijk verduidelijker onmiddellijk. De Franstalige liberalen willen nu dus praten met N-VA.
  • Open Vld, dat met een economisch programma uitpakte, heeft de riskante keuze gemaakt om alles-of-niets te spelen en is daarin consequent: geen halfslachtig programma wegens regeringen die met elkaar overhoop liggen. En ondanks de onverkwikkelijke Europese episode stelde Gwendolyn Rutten respect te hebben voor de beslissing van N-VA.
  • De groene partijen zijn wat uit het gezichtsveld verdwenen, maar gaven na de verkiezingen aan klaar te staan voor zowel oppositie als regering. Hun potentiële centrumlinkse partners (PS, CDH, CD&V, sp.a) hebben hen echter al op alle niveaus gedumpt. Groen en Ecolo staan dus voor een historische keuze om eindelijk echt het verschil te kunnen maken.

Uitdagingen niet negeren

De informateursnota van Bart De Wever, die nu ook openbaar is (hier pdf van De Tijd), biedt een basis waar alle partijen van de Braziliaanse coalitie zich perfect in kunnen vinden. Ze is immers ook grotendeels gebaseerd op de aanbevelingen van de Europese Commissie, die zowel op economisch, sociaal als ecologisch vlak een aantal pijnpunten blootlegt. De volgende regering mag die uitdagingen niet negeren, maar moet hiervan de kern van haar programma maken. Tegelijk biedt de nota ook voldoende geruststellende elementen voor alle betrokken partners:

  1. Institutionele hervormingen zijn niet aan de orde tijdens deze legislatuur. Dat is goed voor liberalen en groenen die communautaire rust verkiezen. N-VA hoeft daarmee haar eigen confederalisme niet af te zweren, maar door de beperkte herzieningsverklaring en het gebrek aan een tweederdemeerderheid is een staatshervorming op korte termijn niet haalbaar. Het sociaal-economische krijgt prioriteit. Dat is een goede basis voor alle partijen om te vertrekken. Tegelijk kunnen de partijen wel samen nadenken over andere manieren om het politieke bedrijf transparanter te maken. Ook over de opkomstplicht denken de partijen bijvoorbeeld hetzelfde: de burger is volwassen genoeg om zelf te kiezen.
  2. Symbolische punten die voor de groenen moeilijk te slikken zouden zijn, zoals een afschaffing van de index, of een beperking van de werkloosheidsuitkeringen in de tijd, zijn niet in de nota aanwezig. Tegelijk bevat de nota wel een visie op werk waar de verschillende partijen zich in kunnen vinden, zoals het idee van een tijdspaarrekening waarin werknemers tijd en/of geld kunnen opsparen om hun loopbaan tijdelijk te onderbreken, om een periode tussen twee jobs te overbruggen of om het wettelijk pensioen aan te vullen. Er is ook aandacht voor arbeidsmobiliteit, telewerken, werkbaar werk, loon op basis van competenties, levenslang leren en een intensievere begeleiding van werkzoekenden. Dit zijn punten die voor christen-democraten en socialisten moeilijk liggen door hun nauwe banden met de vakbonden, maar die voor N-VA, liberalen en groenen passen in een taboeloos denken over arbeid.
  3. Zowel N-VA, liberalen als groenen stelden in de verkiezingscampagne de grootste lastenverlagingen op werk voor om op die manier de werkzaamheidsgraad te verhogen. Dat is de eerste prioriteit in de nota van Bart De Wever. De werkloosheidsval moet worden weggewerkt. Dit was ook terug te vinden in de programma’s van liberalen en groenen. Ook de loonkostenhandicap en de competitiviteit krijgt veel aandacht, waarbij de groenen zullen opmerken dat in de nota van De Wever het niet enkel over arbeidskosten gaat, maar ook over de rol van innovatie, onderwijs,…
  4. Inzake belastingen bevat de nota van informateur De Wever een aanzet voor fiscale hervormingen die zowel liberalen als groenen kan binden: aan de ene kant moeten de belastingen naar omlaag en moeten ze eenvoudiger, aan de andere kant moeten de lasten verschuiven van deze op werk naar milieuvervuilende activiteiten. Ook andere hervormingen zijn gericht op het stimuleren van de economie, zoals verruiming van de fiscale vrijstelling op sparen en beleggen, zodat geld in de maatschappij kan worden gepompt in plaats van op een spaarboekje te blijven staan. Liberalen en groenen hebben dus allebei een historische kans om samen met N-VA gestalte te geven aan een fundamenteel andere, en lagere, fiscaliteit.
  5. Een meer efficiënte en performante federale overheid is ander speerpunt van de nota van de informateur. Ook hier kunnen de partijen elkaar vinden. Onder meer Groen maakt in haar campagne opvallend van minder verstikkende regeltjes een onderdeel van haar programma. Ook liberalen staan voor administratieve vereenvoudiging. Die is moeilijk te realiseren met socialisten en christen-democraten, gezien die altijd achterpoortjes willen inbouwen voor hun belangengroepen en echte hervormingen binnen de overheid blokkeren wegens angst voor de ambtenarenvakbonden. Dit geldt ook voor de gezondheidszorg, die stukken efficiënter kan, maar waarbij de machtige sociale partners nu nog op de rem staan.
  6. Op het vlak van armoede, veiligheid, migratie, pensioenen, justitie,… gaat de nota van De Wever grotendeels voor verderzetting van het huidige beleid, met aandacht voor een aantal bijkomende accenten. Dat is goed voor liberalen, die hiermee het werk van hun ministers niet in de vuilbak ziet belanden. Maar ook voor de groenen, die in de nota uitdrukkelijke engagementen terugvinden over het optrekken van uitkeringen tot de Europese armoedegrens, of een duidelijk engagement voor een humaan en rechtvaardig asielbeleid. Maar ook N-VA kan claimen dat op een aantal terreinen het beleid wordt bijgestuurd. Dat het rapport van de Pensioencommissie als uitgangspunt wordt genomen door De Wever, is ook goed voor Open Vld en Groen, die het rapport al kritisch-positief hebben ontvangen. Een diepgaande pensioenhervorming ligt in het verschiet.
  7. Tot slot bevat de nota ook een niet-onbelangrijk luik rond energie, met aandacht voor het klimaat en de consument. De bevoorradingszekerheid en een energiemix staan centraal, die uiteindelijk ook tot een lagere factuur voor de consument zou moeten leiden. De EU-klimaatdoelstellingen worden volledig onderschreven. Van deze energieomslag kunnen N-VA, groenen en liberalen samen werk maken. Het regeerakkoord kiest zo voor een verstandig groene visie.

Het moge dus duidelijk zijn dat de nota-De Wever geen eindpunt was, maar een startbasis zou kunnen zijn voor een onuitgegeven, maar creatieve formule die de Braziliaanse coalitie is. Hiermee kan eindelijk gebroken worden met de zuilpartijen van het verleden en een duurzame visie voor de toekomst worden gerealiseerd. Waar wachten we op?


Deze artikelen kunnen u misschien ook interesseren…


Corona Virus Update

  • Wereld
  • Aantal
    besmettingen
    42.983.766
  • Aantal
    doden
    1.153.553
  • België
  • Aantal
    besmettingen
    321.031
  • Aantal
    doden
    10.810