Waarom sp.a, PS en Groen toch best nog eens nadenken voor ze van Alexis Tsipras een ware held maken

Waarom sp.a, PS en Groen toch best nog eens nadenken voor ze van Alexis Tsipras een ware held maken
epa

Kopstukken van sp.a, Groen en zeker de PS haastten zich de afgelopen dagen om de overwinning van Alexis Tsipras te bestempelen als “een signaal”, en een bevestiging dat het Griekse volk verstandig afstand heeft genomen van een foute politieke koers van Europa. Vreemd, want aan niets wat Tsipras de laatste 48 uur heeft gedaan valt af te leiden dat hij het verdient de nieuwe linkse messias te worden. Hij bouwt een coalitie met een uiterst rechtse coalitiepartner en zijn eerste stappen in de EU-politiek zijn er pro Russische dictator Vladimir Putin.

Vers van de pers: de eerste stappen van Alexis Tsipras en z’n nieuwe Griekse regering in de EU-politiek! De nieuwe premier liet zopas waten “dat hij het helemaal niet eens is met een hard statement van de Europese Unie aan het adres van Rusland. 

“Dat statement heeft helemaal niet de Griekse goedkeuring”, zo laat de Griekse regering weten. De verklaring komt van de Europese raad, het orgaan van de staats- en regeringsleiders van de 28 EU-lidstaten. 

In die verklaring veroordelen de ministers van Buitenlandse Zaken van de EU de gewelddadige escalatie van het conflict in Oekraïne en de verpletterende rol van Rusland daarin. Ze overwegen ook nieuwe sancties tegen de Russen, die ze “verantwoordelijk” achten. Onder meer de dood van verschillende onschuldige burgers in Marioepol, veroorzaakt door de Russen, lokt een heftige reactie uit. 

Maar kijk, Tsipras, voorzitter van een extreemlinkse partij met diepe communistische wortels, was in het verleden al een scherpe tegenstander van de EU-sancties tegen Rusland. En nu maakt hij z’n rol dus waar: Putin heeft er meteen een bondgenoot bij in Europa. 

Welke aanpak voor de Griekse schulden?

Veel fundamenteler nog dan de buitenlandpolitiek van de EU, waar Griekenland niet echt op zal gaan wegen, is de coalitiekeuze die Tsipras gemaakt heeft. Die belooft niet veel goeds, integendeel. Een coalitie met de centrumlinkse partij De Rivier had perfect gekund en ook in lijn gelegen met de jubels die opstijgen langs links. Maar De Rivier blijft pro-Europees en vervalt niet in het plat-populistische anti-Europese discours dat maakt dat onder meer ook Marine Le Pen van het Franse Front National de overwinning van Syriza in Griekenland toejuichte. 

Had Tsipras gekozen voor De Rivier, dan had hij automatisch z’n toon en aanpak ten opzichte van Europa moeten milderen. En dus koos hij voor het andere uiterste. 

De Syriza-partij is een combinatie van socialisten, marxisten, maoïsten en communisten. Tot 2012 stond expliciet in het partijprogramma dat Griekenland uit de euro moest. 

Coalitie met conservatieve nationalisten

En nu kiest Tsipras dus voor een coalitie met de Onafhankelijke Grieken, een hyperconservatief partijtje dat 4,7 procent van de stemmen haalde. Conservatief en nationalistisch, door sommigen zelfs extreemrechts en racistisch genoemd. De partijleider deed recent nog antisemitische uitspraken. Maar ze hebben één ding gemeen met Syriza: een virulente haat tegen alles wat de EU en het IMF is. 

In 2012 scheurde een radicaal deel van de conservatieve partij Nieuwe Democratie af. Ze weigerden mee te gaan in de harde besparingen en hervormingen die de EU, het IMF en de ECB oplegden aan Griekenland, in ruil voor 240 miljard euro noodhulp. De Onafhankelijke Grieken willen een kwijtschelding van de Griekse schulden, en nog leuker: Duitsland moet nu nog een compensatie betalen voor de bezetting van Griekenland tijdens de Tweede Wereldoorlog.

Die keuze zou de jubelende Di Rupo, Crombez en Almaci toch aan het denken moeten zetten. 

epa

Schulden herschikken: dan betaalt Noord-Europa de prijs

De oorlogslogica die Tsipras nu hanteert ten opzichte van z’n schuldeisers is dus bijzonder hard. Maar veel tijd heeft hij niet, om z’n achterban te tonen dat hij iets binnenhaalt. Eind februari al loopt het hulpprogramma af, dat Griekenland nu onderstut. Dit jaar al moeten ze 20 miljard euro schuld terugbetalen. Zonder hervormingen krijgt Griekenland geen steun meer van de ECB of het IMF.

De realiteit is dat Griekenland heel langzaam uit het dal kruipt. De economie groeit terug, er is een klein lichtje aan het einde van de tunnel. Maar anderzijds: de werkloosheid is nog altijd gigantisch, boven de 25 procent. En die economie kromp de afgelopen jaren met een gigantische 27 procent. De EU-aanpak heeft niet gewerkt. De bevolking betaalde een heel harde prijs. Terwijl de rijkste Grieken hun geld al lang hadden weggehaald hebben de afgelopen jaren, leeft nu een derde van de bevolking onder de armoedegrens.

Tegelijk is de huidige schuldenlast waanzinnig: 320 miljard euro, die vooral bij de ECB, het IMF en de andere eurolanden zit. Die hebben al 50 miljard laten vallen de laatste jaren, de looptijden verlengd tot gemiddeld 32 jaar en de rente heel fors doen dalen. De facto zijn die schulden dus niet zo heel veel meer waard: inflatie zal op die dertig jaar tijd de schuld hoe dan ook herleiden tot bijna de helft van de waarde. 

Een schuldherschikking is dus niet zo gek, en zelfs niet zo erg. Vraag is of de andere EU-landen geneigd zullen zijn om schulden dus voor een zoveelste keer te ‘herschikken’ en heel het sociaal plan van Tsipras (“hogere uitkeringen, betere gezondheidszorg”) te financieren. 

Een complex debat dat geen populisme nodig heeft

De vorige schuldherschikkingen kwamen er in ruil voor hervormingen die moesten zorgen dat de Griekse staat eindelijk zijn belastingen deftig zou innen en niet meer boven zijn stand zou leven. Toen de Grieken nog de drachme gebruikten leenden ze internationaal aan zo’n 15 procent. Met de invoering van de euro was dat plots maar 5 procent meer. Dat leidde tot gigantische overheidsuitgaven en schuldopbouw. “Wie betaalt die rekening dan?”: wel alle andere Europese landen. Plus, als het voor Griekenland kan, waarom dan niet voor Ierland, Italië, Spanje, Portugal. Die moeten wél terugbetalen, aan hogere rente zelfs. 

Een complex debat dus, en wie stelt Tsipras aan als minister van Financiën, om dat allemaal in goede banen te leiden? Yanis Varoufakis, een economieprofessor en zelfverklaarde ‘libertaire marxist’. De man staat bekend als een enorme criticus van het EU-beleid dat focust op besparingen. Ontelbare keren heeft hij het al over de “ongelofelijke dommigheid van de EU-aanpak” gehad, die hij “fiscale waterboarding” noemt. De man was jarenlang professor in Texas, en kent nauwelijks iets van de EU-politiek. 

Afwachten of de andere EU-landen met deze man tot een dialoog kunnen komen. Maar het toont eens te meer aan dat de oplossingen die Tsipras uit z’n koker haalt de laatste 48 uur helemaal niet duiden op veel gezond verstand. En dat zal hij toch nodig hebben, wil hij z’n land niet compleet ruïneren. 

epa

Gesponsorde artikelen