Left Right
scrollTop top

Wat we kunnen leren uit de vorige Russische oorlogen


Wat we kunnen leren uit de vorige Russische oorlogen

De Russen lijken bij elk recent conflict op een beproefd draaiboek terug te vallen. Daarbij zijn er drie factoren die telkens terugkeren: Russische legerbasissen, taalproblemen en etnische minderheden. Moldavië, Tadzjikistan en Georgië vielen eerder ten prooi aan die strategie. Oekraïne lijkt goed op weg om het vierde slachtoffer te worden. 

Sinds de val van de Sovjet-Unie zijn er heel wat conflicten geweest in de ex-Sovjetstaten. De Russen hebben bij die conflicten altijd een vinger in de pap gehad.

Daarbij keren drie elementen telkens terug: 

1. Basissen: er zijn in heel wat ex-Sovjetstaten nog militaire basissen van Rusland. Na de val van de Sovjet-Unie bleven deze basissen in gebruik door de Russen. Vaak sloten ze langdurige overeenkomsten met de nieuwe republieken om operationeel te mogen blijven.

2. Taalkwesties:  er zijn altijd taalproblemen in de conflictregio’s waar Rusland ingrijpt. Het gaat altijd om gebieden die zich omwille van taalproblematiek verzetten tegen de republiek waartoe ze behoren. 

3. Minderheden: het draait in de conflicten ook altijd om etnische minderheden. Het gaat om regio’s die zich willen afscheuren, omdat ze zich niet verbonden voelen met de nieuwe manier van denken, maar vooral omdat ze een eigen machtsbastion willen creëren. Rusland is er dan ook altijd als eerste bij om met militaire steun de etnische minderheden te “beschermen” en stabiliteit in de regio te garanderen.

En overlopen we de conflicten van de laatste 15 jaar waar Rusland een rol speelde, dan komt dit draaiboek altijd terug:

1. Het Transnistrisch Conflict (1992)

Na het uiteenvallen van de Sovjet-Unie, riep Moldavië de onafhankelijkheid uit. Meteen kwamen er taalproblemen boven: het Roemeens zou voortaan de enige officiële taal zijn. In Transnistrië, een streek in het oosten van Moldavië, woonden overwegend etnische Russen die deze nieuwe wet niet zagen zitten. De inwoners van Transnistrië kwamen “in opstand” en even later was de zelfverklaarde Socialistische Sovjet-Republiek Transnistrië geboren. 

Veel had te maken met de aanwezigheid van het 14e leger van Rusland, dat ook na de onafhankelijkheid van Moldavië nog altijd in een militaire basis in Tiraspol, de hoofdstad van Transnistrië, gestationeerd zat. Moldavië viel in 1992 de niet-erkende republiek Transnistrië aan, waarop het Russische 14e leger zich uiteraard snel aan de zijde van de Transnistrische separatisten schaarde.  Na enkele maanden van gewapend conflict, trok Moldavië zich terug uit de regio. Ze waren geen partij voor de Russen.

Transnistrië is vandaag nog steeds een zelfverklaarde onafhankelijke regio en de Russische troepen zijn er nog steeds aanwezig. Het is echter een zeer wankel staatje, gekenmerkt door armoede en militair gedomineerd door de Russen. De republiek wordt door niemand officieel erkend, behalve natuurlijk de Russen zelf.

Darussophile

2. Tadzjikistan (1992)

Ook in Tadzjikistan was er na de val van de Sovjet-Unie sprake van een taalprobleem. In de nieuwe grondwet van Tadzjikistan werd genoteerd dat het Tadzjieks de enige officiële taal zou worden. Die wet werd meteen op protest onthaald bij de grote hoeveelheid etnische groepen in Tadzjikistan. Tijdens het voorbije Sovjet-tijdperk hadden die etnische groepen immers het Russisch als dominante taal gebruikt.

In 1992 bereikten de spanningen hun top en brak er een burgeroorlog uit. Aan de ene zijde waren er de etnische minderheden die het communisme aanhingen. Hun machtsbasis lag vooral in de regio’s Khudzand (Leninabad) en Kulyab. Aan de andere zijde kwamen de islamisten stilaan op. Zij hadden hun machtsbasis in Kurgan Tyube.

Tadzjikistan had zich ondertussen bij het Gemenebest van Onafhankelijke Staten (GOS) aangesloten. Het GOS is een verband van ex-Sovjetstaten dat werd opgericht bij de val van de Sovjet-Unie. Toen de burgeroorlog uitbrak, werden de islamisten gesteund door Afghanistan. Het GOS stuurde daarom ook troepen naar Tadzjikistan. Tijdens de burgeroorlog hielpen de Russische troepen op regelmatige basis met het bombarderen van islamistische bolwerken aan de grens met Afghanistan. Het conflict werd in 1997 beëindigd met een wapenstilstand die op vraag van de Verenigde Naties gesloten werd.

Ook vandaag de dag zijn de Russen nog steeds aanwezig in het land. Ze hebben militaire basissen in Dushanbe, Kurgan Tyube en Kulyab. Vorig jaar verlengden Rusland en Tadzjikistan hun overeenkomst zelfs. Daardoor is de Russische aanwezigheid in het land nu tot 2042 gegarandeerd.

EPA
Nationmaster

3. Abchazië en Zuid-Ossetië (2008)

Ook hier vormen taalproblemen en etnische verschillen de basis van het conflict. Zowel in Abchazië als in Zuid-Ossetië wilde men na de onafhankelijkheid van Georgië niet dat het Georgisch de officiële taal werd. De etnische groepen in beide regio’s waren uit het Sovjettijdperk gewoon dat het Russisch de voertaal was.

Zowel in Abchazië als in Zuid-Ossetië werden er separatistische bewegingen opgericht die een afscheuring van Georgië eisten. In 2008 voerde Georgisch president Mikheil Saakashvili met de steun van de Verenigde Staten een regelrechte confrontatiepolitiek uit tegen de afgescheurde regio’s. Na enkele provocaties van separatistische kant, liet hij het Georgische leger binnenvallen in Zuid-Ossetië.

Rusland was echter snel om te reageren. Er waren nog Russische troepen gestationeerd in legerbasissen uit het Sovjettijdperk. In Abchazië verbleef het 7e leger van de Russen op het vroegere vliegveld van Bombora. In Zuid-Ossetië had het 4e leger van de Russen twee basissen: eentje in Tskhinvali en een andere in Java. Russische en Georgische troepen werden verwikkeld in een vijf dagen durende strijd, waarbij ook de Zwarte Zeevloot van de Russen in actie kwam. Volgens Putin was de inzet van de Russische troepen noodzakelijk om de etnische Russen in de regio te beschermen.

Na vijf dagen trokken de Georgische troepen zich terug. Rusland erkende na het conflict de onafhankelijkheid van zowel Abchazië als Zuid-Ossetië, maar het kreeg daarbij in de rest van de wereld geen navolging. Ook hier zijn de Russische troepen vandaag de dag nog steeds gelegerd.

BBC
Wikipedia

4. Oekraïne (2014)

Taalproblemen, (Russische) etnische minderheden en Russische militaire basissen, dat klinkt vertrouwd.

In Oekraïne is officiële taal is het Oekraïens, maar grote delen van het oosten van het land worden zwaar beïnvloed door de Russische taal. Ook op het schiereiland de Krim is het Russisch dominant. Zo komen we meteen bij de tweede factor, etnische groepen. De inwoners van de Krim zijn immers overwegend etnische Russen die de visie van Rusland erg aanhangen. De derde factor, Russische militaire basissen op buitenlands grondgebied, is ook van toepassing op Oekraïne. De militaire basis van Sebastopol is de thuishaven van de Russische Zwarte Zeevloot.

Het is opvallend hoe Rusland probeert om via deze tactiek zijn invloedssfeer in het oosten zo groot mogelijk te houden. Hoewel het de Russen al drie keer gelukt is om hun plan tot een min of meer goed einde te brengen, wordt het nog afwachten of het deze keer ook zal lukken in Oekraïne. En, het potentieel voor dit recept is groot. Overal in de oude Sovjet-unie tref je dezelfde explosieve mix…

Wikipedia

Deze artikelen kunnen u misschien ook interesseren…


Corona Virus Update

  • Wereld
  • Aantal
    besmettingen
    41.220.369
  • Aantal
    doden
    1.131.337
  • België
  • Aantal
    besmettingen
    253.386
  • Aantal
    doden
    10.539