Wie was de echte Jezus, en is hij uit een maagd geboren en uit het graf verrezen?

Wie was de echte Jezus, en is hij uit een maagd geboren en uit het graf verrezen?

Jezus heeft echt bestaan, predikte en werd gekruisigd voor de boodschap die hij verkondigde. Maar was het de ‘blijde’ boodschap die we kennen van de christelijke overlevering? Was de Nazareër de vredelievende globalist die ons via de evangelies wordt verkocht of een Joods Blokker? 

Reza Aslan is een gelovige Amerikaan die fors heeft doorgeleerd in de godsdienstgeschiedenis. Na twee decennia grondig academisch onderzoek naar de historische Jezus heeft hij in “De Zeloot” getracht waarheid en fictie te scheiden, en komt hij tot een vrij scherp portret van de Nazareër die als een van de vele messiaanse profeten door Palestina zwierf in de eerste jaren van onze tijdrekening.Om maar meteen met de deur in huis te vallen, Jesus heeft echt bestaan maar dat van die maagdelijke bevalling, de geboorte in Bethelem ter gelegenheid van een volkstelling, en de brave voedstervader-timmerman zijn latere verfraaiingen van het plaatje. Dat maagdelijke was nodig om de zuivere goddelijke status van de iconische Christus luister te verlenen. Jezus had overigens een paar broers en zussen. Bethlehem werd erbij bijgekleurd omdat volgens de bijbel de messias uit de stam van David moest komen. En in Nazareth, een piepklein boerengehucht, was er niet voldoende werk voor een timmerman. De vader van Jezus was dus een simpele handarbeider in de algemene bouwsector. Ook de zuivere kindsheid van Jezus, en zijn vroegrijpe terechtwijzing van de schriftgeleerden is verzonnen. De echte Jezus was ongeletterd, sprak een Aramees dialect en wist tot zijn dertigste niets over de wereld buiten zijn boerendorpje.Maar in Palestina heerste in die dagen een revolutionair sfeertje. De Romeinse overheersers bakten het erg bruin, en de joden geloofden sterk dat er onder hen een “messias” zou opstaan, die het Romeinse juk zou afwerpen. De vraag was welke van de vele zelfverklaarde kandidaten met de eretitel zou gaan lopen, en dan -nog moeilijker- hoe die pretendent het dan  zou klaarspelen om effectief de Romeinen uit het beloofde land te verjagen… Een sterkhouder van die messiaanse belofte was Johannes de Doper. En toen Jezus hem hoorde prediken bekeerde hij zich tot de sekte die door de Doper werd geleid. Maar de Romeinen lachten niet met fanatici die opstand tegen het Rijk predikten. En de dweperige Doper werd al snel een kopje kleiner gemaakt.Jezus nam met een eigen kliekje volgelingen, waaronder zijn broer Jacobus, de fakkel over. Iedereen wist in dit tijd dat ziekten het gevolg waren van een bezetenheid door de duivel. En zoals de meeste predikers voelde Jezus zich dus ook geroepen om met zijn heilsleer die duivels uit te drijven. Door een mengsel van overtuigingskracht, toeval en magnetische therapeutische gave kon hij een paar spectaculaire successen op zijn palmares schrijven. En zijn aanhang groeide in verhouding. Jezus predikte niet enkel tegen de Romeinen, maar -en misschien nog meer- tegen de corrupte tempel-uitbaters die schaamteloos met de Romeinen collaboreerden. Maar daarmee had hij meteen twee geduchte tegenstanders. Als hij in Jeruzalem opduikt met zijn praatjes vinden de gevestigde autoriteiten het stilaan genoeg, en net als iedere andere kandidaat-messias voor en na hem, wordt hij gevangen en zonder proces gekruisigd. Kruisiging was een gebruikelijke doodstraf. De methode was erg in trek, omdat de veroordeelde dagenlang als waarschuwing voor andere oproerkraaiers kon blijven hangen. Het aantal kruisigingen was zo talrijk dat de plaats waar het kruis stond ‘Golgotha’ heette, knekel-berg, omdat de opgestapelde overblijfselen al een ware berg vormden.Het misdrijf waarvoor Jezus werd ter dood veroordeeld was zijn bewering dat hij de ‘messias’ was, de nieuwe koning van de Joden, die het bestaande regime wou omverwerpen, en terug een zuivere Joodse leer in een zuiver Joodse natie zou installeren. Niet enkel de Romeinen, maar ook andere indringers waren ongewensd en dienden gewelddadig te worden verdreven uit het beloofde land. Maar net als zijn voorgangers en opvolgers was het liedje dus ook voor deze messias snel uitgezongen. En daar zou het verhaal normaal roemloos geëindigd zijn. Maar toen kwam de kat op de koord. De kat in dit verhaal was Saulus van Tarsus, een farizeeër die Jezus nooit persoonlijk gekend had, maar die er wel iets voor voelde om de volgelingen te recupereren. Saulus werd Paulus, en in zijn brieven aan de vroege gemeenschappen die de leer van Jezus verspreidden, verwerkte hij de historische ingrediënten op een erg creatieve manier in een product met een veel grotere afzetmarkt. Probleem één, dacht Paulus, was de beperking tot de Joodse gemeenschap. In de bredere context van het hele Romeinse rijk dienden de exclusief-Joodse elementen te worden geamputeerd. Tweede probleem, Jezus was jammerlijk mislukt, hij had geen aards rijk, een bevrijd Palestina kunnen bewerkstelligen. Dus vond Paulus het beter ook daar de leer drastisch bij te sturen: het rijk van Christus was niet van deze wereld. Het was een goddelijk rijk in de hemel. De terechtstelling was dus niet de ultieme nederlaag, maar werd het hoogtepunt van de carrière van de messias, zijn opname in de hemel. Met een meer idealistisch sausje opgediend was de nieuwe versie van het verhaal een mega-hit. Maar dan wel enkel buiten Palestina. Jezus broer Jacobus bestreed vanuit Jeruzalem de ketterijen die Paulus verkondigde tot zijn laatste ademtocht. Wie dacht die Paulus wel dat hij was, welk recht had hij om de leer van Jacobus’ bloedeigen broer beter te kennen dan de echte apostelen die Jezus gekend hadden, en konden getuigen dat Paulus een leugenaar was, die er niets van had begrepen, en die Jezus’ naam schandelijk misbruikte om de leer af te scheuren van het enige ware geloof de Joodse godsdienst. Alsof het nog niet erg genoeg was zo, verkondigde de ketter Paulus zelfs de godlastering dat je tot het ware geloof kon behoren zonder besneden te zijn! Beeld je in! 

Het scheelde weinig of Paulus had het onderspit gedolven in die felle doctrinaire strijd. Hij zou dan samen met zijn bij-gepimpte Jezus naar de vergetelheid van de geschiedenis verhuisd zijn. Maar de levensechte Jezus, de Joodse nationalist, was inmiddels vele decennia overleden, en de rekbaarheid van het verhaal werd daardoor geleidelijk groter. De tijd was rijp om de mondelinge overlevering met de nieuwe plotwendingen op te tekenen in de evangelies, in het grieks geschreven de wetenschappelijke standaardtaal van die dagen. 

Het definitieve politieke succes van de beweging kwam er met de upgrade tot staatsgodsdienst in Rome. En de rest is geschiedenis. Om het met Johannes-Paulus te zeggen: Zaaààlig pazfeest en dankoe vor die bloemen!

Gesponsorde artikelen