In het kort
- Chronische slapeloosheid maakt de kans op cognitieve achteruitgang en dementie een stuk groter.
- Mensen met chronische slapeloosheid hebben 40 procent meer kans op cognitieve problemen, wat overeenkomt met ongeveer 3,5 jaar versnelde hersenveroudering.
- Mensen die door slapeloosheid minder slapen dan normaal, hebben slechtere cognitieve prestaties en grotere hersenafwijkingen dan mensen die meer slapen.
Langdurig slaaptekort kan een grote invloed hebben op de gezondheid van je hersenen, waardoor je sneller cognitieve achteruitgang krijgt en het risico op dementie toeneemt. Af en toe een slapeloze nacht is normaal, maar als je steeds last hebt van slaapstoornissen, kan dat een teken zijn dat er iets aan de hand is.
Diagnose van chronische slapeloosheid
Medische professionals stellen de diagnose chronische slapeloosheid wanneer mensen gedurende meer dan drie maanden minstens drie nachten per week moeite hebben om in slaap te vallen, door te slapen of te vroeg wakker worden. Dit komt neer op ongeveer dertien of meer slechte nachten per maand.
Een grootschalig onderzoek gepubliceerd in Neurology werpt licht op het verband tussen chronische slapeloosheid en cognitieve achteruitgang. Onderzoekers volgden 2750 cognitief gezonde ouderen (gemiddelde leeftijd 70) gedurende meer dan vijf jaar en beoordeelden jaarlijks hun geheugen en denkvermogen. Een deel van de deelnemers onderging ook hersenscans.
Verhoogd risico op cognitieve problemen
Aan het begin van het onderzoek had 16 procent van de deelnemers last van chronische slapeloosheid. Tijdens de onderzoeksperiode ontwikkelde 14 procent van deze personen milde cognitieve stoornissen of dementie, vergeleken met 10 procent van degenen die goed sliepen. Zelfs na correctie voor factoren als leeftijd, hoge bloeddruk, gebruik van slaapmedicatie en slaapapneu bleef het verschil significant: mensen met chronische slapeloosheid hadden een 40 procent hoger risico op cognitieve problemen, wat overeenkomt met ongeveer 3,5 jaar versnelde hersenveroudering.
Interessant genoeg bleek uit het onderzoek dat niet alle mensen met slapeloosheid dezelfde risico’s lopen. Degenen die aangaven in de weken voorafgaand aan het onderzoek minder dan normaal te hebben geslapen, presteerden slechter op cognitieve tests en scoorden ongeveer hetzelfde als mensen die vier jaar ouder waren. Hun hersenscans vertoonden ook vaker afwijkingen, zoals schade aan kleine bloedvaten en ophoping van amyloïde eiwitten die worden geassocieerd met dementie, zoals de ziekte van Alzheimer.
Een ander patroon voor mensen die meer slapen
Daarentegen vertoonden mensen met slapeloosheid die meer sliepen dan normaal een ander patroon, met minder vasculaire veranderingen in hun hersenen aan het begin van het onderzoek.
Dit onderzoek laat zien hoe belangrijk slaap is voor een gezond brein. Langdurig slaaptekort lijkt het brein kwetsbaarder te maken voor schade en cognitieve achteruitgang te versnellen. Slaapproblemen vroeg herkennen en aanpakken is niet alleen goed voor meer energie overdag, maar kan op de lange termijn ook je cognitieve functies en mentale welzijn beschermen.