In het kort
- Verzonnen Holocaust-beelden gemaakt met artificiële intelligentie bedreigen de historische nauwkeurigheid en herinnering.
- Door AI gemaakte content geeft een verkeerd beeld van de werkelijkheid door goed gevoede gevangenen te laten zien en de gruweldaden van de Holocaust te ontkennen, waardoor het begrip van deze belangrijke historische periode wordt ondermijnd.
- Sociale media en de samenleving moeten ethische normen voor AI-technologie ontwikkelen om te voorkomen dat deze wordt misbruikt om de geschiedenis te verdraaien.
Het toenemende gebruik van artificiële intelligentie (AI) zorgt voor een verontrustende trend: het genereren van verzonnen beelden over de Holocaust. Deze beelden, vaak gemaakt om veel clicks te genereren of politieke agenda’s te promoten, geven een verkeerd beeld van de geschiedenis en maken het moeilijk om de herinnering aan de gruweldaden van de nazi’s levend te houden.
Voorbeelden van verzonnen content
Experts hebben een sterke toename van dergelijke door AI gegenereerde content op sociale mediaplatforms waargenomen. Een voorbeeld hiervan is een afbeelding van een jong meisje op een driewieler, ten onrechte gepresenteerd als Hannelore Kaufmann, een vermeend slachtoffer van Auschwitz. Een ander voorbeeld is een verzonnen verhaal over een violist genaamd “Hank” in Auschwitz, dat door het kampmuseum is ontkracht.
De verspreiding van deze “AI-rommel”, zoals historicus Iris Groschek het omschrijft bij AFP, doet alarmbellen rinkelen. Groschek merkt op dat sommige websites tegen het einde van 2025 elke minuut dergelijke inhoud plaatsten. Jens-Christian Wagner, directeur van de Stichting Gedenkplaatsen Buchenwald en Mittelbau-Dora, waarschuwt dat dit probleem escaleert door de snelle vooruitgang in AI-technologie.
Open brief
Herdenkingsplaatsen en herdenkingsverenigingen hebben een open brief uitgegeven waarin ze wijzen op de gevaren van deze verzonnen beelden. Sommige worden gemaakt door content farms die met zo min mogelijk moeite zo veel mogelijk mensen willen bereiken en daarbij de emotionele impact van de Holocaust gebruiken voor commercieel gewin. Andere zijn bedoeld om historische feiten te verdraaien, de schuld van de daders naar de slachtoffers te verschuiven of revisionistische verhalen te promoten.
Wagner noemt voorbeelden van door AI gegenereerde beelden die goed gevoede gevangenen in concentratiekampen laten zien, in een poging om de gruwelijke omstandigheden waarin zij verkeerden te bagatelliseren. Het Anne Frank Educatief Centrum in Frankfurt waarschuwt voor een “stroom” van dergelijke inhoud, waaronder propaganda die de holocaust ontkent of bagatelliseert en de slachtoffers ervan belachelijk maakt.
Volgens Groschek hebben deze verdraaiingen tastbare gevolgen voor hoe mensen het nazi-tijdperk zien. Het bagatelliseren of ontkennen van de Holocaust zie je terug in de houding van sommige jongere bezoekers van concentratiekampen, vooral die uit regio’s waar extreemrechtse ideologieën veel voorkomen. Wagner meldt gevallen van Hitlergroeten en ander respectloos gedrag onder een minderheid van de bezoekers, die steeds “zelfverzekerder, luidruchtiger en agressiever” worden.
Oproep tot actie
De open brief roept sociale mediaplatforms op om actief op te treden tegen AI-content die de geschiedenis vertekent en accounts die deze content verspreiden uit te sluiten van monetisatieprogramma’s. De oproep benadrukt dat de samenleving ethische en historisch verantwoorde normen voor deze technologie moet ontwikkelen, waarbij de bijzondere verantwoordelijkheid van platformbeheerders wordt erkend.
De Duitse minister van Cultuur, Wolfram Weimer, steunt de oproep van de gedenkplaatsen en pleit voor duidelijke labeling van door AI gegenereerde beelden en verwijdering ervan wanneer dat nodig is. Hij benadrukt hoe belangrijk het is om te voorkomen dat er financieel gewin wordt behaald met dergelijke beelden, uit respect voor de miljoenen mensen die tijdens het naziregime zijn vermoord en vervolgd.