Overmatig smartphonegebruik kan volgens Marc Tadié, directeur van het Franse instituut voor hersenonderzoek, leiden tot cognitieve achteruitgang. In een interview met het Duitse blad Welt legt hij uit dat vooral de hippocampus – cruciaal voor geheugen en leren – wordt beïnvloed door voortdurende afhankelijkheid van digitale apparaten.

Tadié vergelijkt het effect van overmatig smartphonegebruik met het krimpen van de hippocampus dat werd gezien bij Londense taxichauffeurs na de introductie van GPS-navigatie. Continu vertrouwen op smartphones verzwakt volgens hem neurale paden die aandacht, perceptie en geheugenconsolidatie ondersteunen.

Hoewel bepaalde hersenstimulatietechnieken een deel van deze verbindingen kunnen herstellen, kunnen ze het verlies aan ervaringen en persoonlijkheidsontwikkeling niet volledig compenseren, waarschuwt Tadié.

Positieve en negatieve effecten

Volgens Tadié kunnen smartphones ouderen juist helpen door eenzaamheid te verminderen, het procedurele geheugen te stimuleren en hun algemeen welzijn te verbeteren. Voor jongeren daarentegen kunnen ze een negatieve impact hebben op empathie en sociale vaardigheden. Onderzoek toont aan dat overmatig gebruik leidt tot moeilijkheden bij het herkennen van emoties in gezichten en tot sociale teruggetrokkenheid, ondanks het gevoel van verbondenheid via sociale media.

Tadié stelt daarom een “rijbewijs voor smartphones” voor met leeftijdsgrenzen en oproepen tot bewustmakingscampagnes om verantwoord gebruik te bevorderen.

Smartphoneverslaving en dopamine

Smartphoneverslaving is volgens Tadié een reëel probleem. Elke interactie stimuleert de afgifte van dopamine, waardoor algoritmes gebruikers in een constante cyclus van prikkels houden. Deze verslaving ontwikkelt zich geleidelijk en kan ernstige gevolgen hebben, vergelijkbaar met andere vormen van afhankelijkheid, vaak met behandeling in gespecialiseerde centra.

Verbod op smartphones in scholen

Om negatieve effecten te beperken, pleit Tadié voor een verbod op smartphonegebruik in scholen. In Frankrijk is een algemeen verbod nog niet ingevoerd, al heeft president Macron zich hier recent voor uitgesproken.

België heeft vanaf het schooljaar 2025-2026 een streng verbod ingesteld op smartphones en andere slimme apparaten tijdens schooltijd. In Vlaanderen geldt het voor alle leerlingen in basis- en secundair onderwijs, met enkele uitzonderingen voor medische redenen, specifieke onderwijsbehoeften of stages. In Wallonië is het recreatieve gebruik tot en met de zesde secundaire verboden, met uitzonderingen voor pedagogisch gebruik of gezondheidsredenen.

Ook in Nederland zijn mobiele telefoons, tablets en smartwatches sinds 2024 niet meer toegestaan in de klas. Scholen maken afspraken over de implementatie en het sanctiebeleid zelf. Het doel van deze maatregelen is de focus en concentratie van leerlingen te verbeteren, sociale interactie en welzijn te bevorderen, privacy te beschermen en gezondheidsrisico’s te beperken.