In het kort
- Hongarije staat onderaan de lijst van EU-landen op de corruptie-index vanwege de wijde corruptie in de publieke sector.
- De Hongaarse regering kiest voor juridische oplossingen die vooral gericht zijn op het behouden van macht in plaats van echte maatregelen tegen corruptie.
- De Hongaarse economie heeft last van een afbrokkelende rechtsstaat en corruptie, wat duurzame groei in de weg staat en miljarden aan EU-geld kost.
Hongarije blijft worstelen met een grote corruptieproblemen. Dat stelt het laatste rapport van Transparency International over de Corruption Perceptions Index. Het land is verder gezakt op de ranglijst en deelt nu de laatste plaats met Bulgarije onder de EU-lidstaten. Dit is de slechtste prestatie in de geschiedenis van Hongarije op de index, wat de schadelijke gevolgen van corruptie voor de economische positie van het land binnen de Europese Unie aantoont.
De achteruitgang van Hongarije
De Corruption Perceptions Index van Transparency International beoordeelt landen op basis van de weerstand van de publieke sector tegen corruptie. Dit jaar scoorde Hongarije 40 van de 100 mogelijk punten, waarmee het op de 84ste plaats van 182 landen staat. De score suggereert een waargenomen corruptieniveau dat vergelijkbaar is met dat van landen als Burkina Faso en Cuba.
In de afgelopen 13 jaar heeft Hongarije de grootste daling in de corruptieperceptie score onder de EU-lidstaten meegemaakt, met een verlies van in totaal 15 punten sinds 2012. Deze neerwaartse trend staat in contrast met de ervaringen van andere Visegrad-4-landen: terwijl de score van Tsjechië is verbeterd, is de positie van Polen gestabiliseerd na een regeringswisseling en heeft Slowakije de afgelopen twee jaar een kleine daling gezien.
Ineffectiviteit van EU-maatregelen
Ondanks de voortdurende inspanningen van de Europese Unie om corruptie en problemen op het gebied van de rechtsstaat in Hongarije aan te pakken, stelt Transparency International dat deze maatregelen niet voldoende zijn geweest. Het rapport analyseert de in 2022 gestarte procedure van de EU, waarbij 27 voorwaarden werden opgelegd met betrekking tot de rechtsstaat en anticorruptiemaatregelen. Transparency International concludeert echter dat de voorgestelde hervormingen er niet in zijn geslaagd de systematische corruptie te ontmantelen of de rechtsstaat te herstellen.
Transparency International wijst op het “nationale samenwerkingssysteem” (NER) van Hongarije als een belangrijke factor die vooruitgang in de weg staat. Dit systeem, dat wordt gekenmerkt door het doorsluizen van overheidsgeld naar privézakken die gelieerd zijn aan de regering, wordt gezien als onverenigbaar met de beginselen van de rechtsstaat.
Selectieve juridische oplossingen
De organisatie heeft ook kritiek op de selectieve aanpak van de Hongaarse regering op het gebied van juridische oplossingen, en suggereert dat zij voorrang geeft aan maatregelen die haar greep op de macht niet in gevaar brengen. Transparency International analyseert verder de verslagen en aanbevelingen van de EU over de rechtsstaat en concludeert dat sommige vereisten niet voldoende zijn om de structurele corruptie effectief aan te pakken, terwijl andere opzettelijk worden tegengewerkt door de Hongaarse regering.
Transparency International wijst erop dat overheidsopdrachten een bijzonder kwetsbare sector zijn in Hongarije. Ondanks belangrijke stappen om dit systeem te verbeteren, worden waardevolle contracten nog steeds toegekend aan entiteiten die dicht bij de regering staan, wat vragen oproept over eerlijkheid en concurrentie.
Zorgen over overheidsopdrachten
Het rapport heeft ook kritiek op het wijdverbreide gebruik van raamovereenkomsten bij overheidsopdrachten en merkt op dat veel van deze overeenkomsten worden gesloten zonder voldoende concurrentie. Bovendien vormen ondoorzichtige private-equityfondsen, die vaak de identiteit van de investeerders verbergen, een extra bedreiging voor de transparantie en verantwoordingsplicht in deze sector.
Transparency International wijt de economische problemen van Hongarije grotendeels aan de uitbuiting van de rechtsstaat en de ongebreidelde corruptie. De organisatie stelt dat deze factoren hebben bijgedragen aan de status van Hongarije als een van de armste landen binnen de EU. Ze stellen dat de economische neergang na Covid de kwetsbaarheid van de Hongaarse economie in vergelijking met haar Europese tegenhangers aan het licht heeft gebracht.
Gevolgen voor de economische prestaties
Het rapport toont aan dat Hongarije weliswaar vooruitgang heeft geboekt bij het terugdringen van kleine corruptie, maar dat georganiseerde corruptie strategisch is gebruikt om de macht te consolideren en degenen die banden hebben met de NER te verrijken. Dit heeft volgens hen de marktomstandigheden verstoord en duurzame economische groei belemmerd. Transparency International concludeert dat het herstel van de rechtsstaat cruciaal is om de cirkel van corruptie te doorbreken en de economische prestaties van Hongarije te verbeteren.
Het rapport wijst ook op de financiële gevolgen van de tekortkomingen van Hongarije op het gebied van de rechtsstaat. Door deze tekortkomingen heeft het land tussen 2021 en 2027 permanent 1,1 miljard euro aan EU-cohesiebeleidfinanciering verloren. Ook loopt Hongarije het risico zijn volledige toewijzing uit de herstel- en veerkrachtfaciliteit (RRF) te verliezen als het er niet in slaagt om de in het RRF-plan vastgelegde maatregelen ter bestrijding van corruptie en ter bevordering van de rechtsstaat tegen het einde van het jaar volledig uit te voeren.
Reactie van de regering
Het regeringsgezinde Nézőpont Instituut heeft de bevindingen van Transparency International aangevochten en beweert dat de beschuldigingen fout zijn en ingegeven door vooringenomenheid tegen de regerende partij. Zij stellen dat het corruptieniveau in Hongarije in vergelijking met andere Europese landen binnen een gematigd bereik ligt en dat de methodologie van Transparency International gebrekkig is.
Transparency International reageerde door zijn standpunt te herhalen en te benadrukken dat onafhankelijke beoordelingen, zoals Eurobarometer-enquêtes en governance-indicatoren van de Wereldbank, consequent wijzen op een hoog corruptieniveau in Hongarije.