In het kort
- Geopolitieke zorgen, zoals druk van de Verenigde Staten en mogelijke bedreigingen, zorgen ervoor dat IJsland sneller wil toetreden tot de Europese Unie.
- Eerdere pogingen van IJsland om lid te worden van de EU werden stopgezet door het economische herstel, maar door zorgen over recente wereldwijde gebeurtenissen is er weer interesse.
- Hoewel rechten over visvangst een uitdaging blijven, zou de huidige integratie van IJsland met de Europese Economische Ruimte en het Schengengebied het toetredingsproces kunnen versnellen.
Het geopolitieke landschap is in de afgelopen jaren sterk veranderd, waardoor IJsland zijn standpunt over toetreding tot de Europese Unie heroverweegt. Reykjavík was eerst van plan om in 2027 een referendum over EU-lidmaatschap te houden, maar streeft nu naar een versneld tijdschema, waarbij de stemming mogelijk al in augustus van dit jaar plaatsvindt. Deze versnelde beslissing komt te midden van groeiende bezorgdheid over druk en mogelijke dreigingen vanuit de VS. Dat meldt Politico.
Eerdere pogingen en hernieuwde interesse
De interesse van IJsland om lid te worden van de EU is niet nieuw. Het land diende in 2009, tijdens een periode van financiële instabiliteit, een lidmaatschapsaanvraag in. De onderhandelingen zijn echter stopgezet in 2013, toen de IJslandse economie zich herstelde. De aanvraag is in 2015 officieel ingetrokken.
Recente gebeurtenissen hebben geleid tot hernieuwde interesse in EU-lidmaatschap. Toenemende geopolitieke spanningen en de invoering van invoerheffingen op IJslandse producten door de VS, in combinatie met de opmerkingen van president Trump over een mogelijke annexatie van Groenland, hebben de onrust in IJsland vergroot. Deze factoren, samen met de potentiële voordelen van EU-lidmaatschap voor de IJslandse economie, lijken de publieke opinie te beïnvloeden.
Visserijrechten blijven een uitdaging
Hoewel het waarschijnlijk lijkt dat IJsland de onderhandelingen over EU-lidmaatschap weer oppakt, blijft er een groot obstakel bestaan: visserijrechten. Dit is van oudsher een omstreden kwestie tussen IJsland en andere EU-lidstaten, met name tijdens de zogenaamde ‘kabeljauwoorlogen’ met het Verenigd Koninkrijk. Brexit heeft deze spanning echter mogelijk verminderd, aangezien het Verenigd Koninkrijk niet langer deel uitmaakt van de EU.
De huidige integratie van IJsland in de Europese Economische Ruimte en het Schengengebied maakt de weg naar EU-lidmaatschap gemakkelijker. Veel EU-wetten zijn al opgenomen in de IJslandse wetgeving. Experts denken dat de onderhandelingen binnen een jaar kunnen worden afgerond als IJsland besluit door te gaan. (fc)