In het kort
- Het Internationaal Olympisch Comité verplicht vanaf 2028 een SRY-gentest voor vrouwelijke atleten.
- Dit besluit sluit transgender vrouwen in feite uit van deelname aan vrouwencategorieën.
- Het beleid van het IOC krijgt kritiek door de wetenschappelijke validiteit, de ethische implicaties en de mogelijke impact op de inclusiviteit in de sport.
Het Internationaal Olympisch Comité (IOC) heeft een ingrijpende wijziging aangekondigd voor de Olympische Spelen van 2028 in Los Angeles. Vrouwelijke atleten zullen voortaan een eenmalige genetische test moeten ondergaan om te bepalen of ze mogen deelnemen aan vrouwencompetities. De maatregel moet volgens het IOC zorgen voor meer duidelijkheid en gelijke kansen, maar lokt meteen stevige reacties uit. Dat meldt Reuters.
Nieuwe regels moeten duidelijkheid brengen
Centraal in het nieuwe beleid staat de zogenaamde SRY-test, die nagaat of een atleet het SRY-gen draagt. Dat gen, dat zich op het Y-chromosoom bevindt, wordt door het IOC gezien als een bepalende factor voor mannelijke geslachtsontwikkeling. De test gebeurt via een speekselstaal, wangslijmvlies of bloedonderzoek en hoeft slechts één keer in de carrière te worden uitgevoerd.
Met deze aanpak wil het IOC afstappen van de eerdere situatie waarbij internationale sportfederaties zelf regels opstelden rond gender en deelname. Onder impuls van IOC-voorzitter Kirsty Coventry wordt nu gekozen voor één uniforme lijn. Volgens het comité moet dat zorgen voor een eerlijker speelveld en meer consistentie tussen sporten.
Kritiek op besluit
De beslissing wordt niet overal positief onthaald. Voorstanders zeggen dat het beleid duidelijkheid creëert en mogelijke fysieke voordelen tussen atleten beperkt. Tegenstanders noemen de test echter te simplistisch en wijzen op de complexiteit van genderidentiteit en biologische variatie.
Daarnaast zijn er ook praktische obstakels. In sommige landen, zoals Frankrijk, botsen dergelijke genetische tests met bestaande wetgeving rond bio-ethiek. Dat kan de uitvoering van het beleid bemoeilijken in aanloop naar internationale competities.
Praktische bezwaren
Het IOC voorziet wel uitzonderingen. Atleten met bepaalde aandoeningen, zoals Complete Androgen Insensitivity Syndrome (CAIS), kunnen nog steeds deelnemen aan vrouwencompetities als er geen sprake is van prestatievoordeel. Atleten die positief testen op het SRY-gen kunnen wel uitkomen in mannen-, gemengde of open categorieën.
De nieuwe regels komen er na jaren van debat over de rol van transatleten in topsport. Verschillende sportfederaties hadden al strengere richtlijnen ingevoerd, maar met deze beslissing zet het IOC een duidelijke, wereldwijde standaard. Tegelijk blijft de discussie over inclusiviteit en eerlijkheid in de sport voorlopig verre van beslecht.