In het kort
- Het verbod in Australië op het gebruik van sociale media voor mensen onder de 16 heeft niet echt gewerkt, omdat tieners manieren vinden om de leeftijdsbeperkingen te omzeilen.
- Socialemediabedrijven hebben moeite om leeftijdsbeperkingen effectief te handhaven met technologie, die makkelijk te manipuleren is.
- Experts twijfelen aan de haalbaarheid op lange termijn van leeftijdsgebonden verboden en pleiten voor een bredere aanpak die zich richt op inhoudsmoderatie en algoritmische verantwoordelijkheid.
Het idee om een minimumleeftijd voor het gebruik van sociale media in te voeren wint wereldwijd aan populariteit, geïnspireerd door het baanbrekende initiatief van Australië in december. Landen als Frankrijk, Spanje, Denemarken, Portugal en het Verenigd Koninkrijk onderzoeken soortgelijke wetgeving.
Beperkte impact
Het Australische verbod geldt voor populaire platforms zoals Facebook, Instagram, TikTok en YouTube en is van toepassing op gebruikers onder de 16 jaar. Twee maanden na de invoering blijft de impact op tieners beperkt, blijkt uit onderzoek van NOS. Veel jongeren zeggen dat ze de leeftijdsbeperkingen eenvoudig omzeilen, bijvoorbeeld door een andere geboortedatum in te voeren of een nieuw account aan te maken.
Uitdagingen bij de handhaving
Socialemediabedrijven zijn verantwoordelijk voor de naleving en riskeren hoge boetes als minderjarigen toch toegang krijgen. Om dat te voorkomen gebruiken platforms gezichtsscans en identiteitsverificatie, vaak via gespecialiseerde bedrijven.
Toch werkt die technologie niet altijd. Tieners geven aan dat ze alsnog toegang krijgen. Ook ouders vinden het moeilijk om het verbod thuis streng te handhaven, omdat sociale media een belangrijke rol spelen in het sociale leven van hun kinderen.
Oproepen tot verfijning
Hoewel de Australische regering over het algemeen optimistisch blijft over het effect van het verbod, waarbij ze erkent dat miljoenen accounts van minderjarigen zijn verwijderd en belangrijke discussies over het gebruik van sociale media op gang zijn gekomen, suggereren experts dat er mogelijk verfijningen nodig zijn voor een strengere handhaving.
De eSafety Commission heeft nog geen boetes opgelegd aan technologiebedrijven, maar houdt ze nauwlettend in de gaten. Er wordt ook gekeken naar de mogelijkheid om meer platforms aan het verbod toe te voegen.
Twijfels over het model
Sommige deskundigen vragen zich af of Australië een geschikt voorbeeld is voor andere landen. Het land kent een zeer hoog gebruik van sociale media onder tieners, die vaak technisch vaardig genoeg zijn om beperkingen te omzeilen.
Daarom pleiten critici ervoor om bedrijven meer verantwoordelijkheid te geven voor contentmoderatie en het beperken van verslavende algoritmen. Leeftijdsgrenzen alleen zouden volgens hen niet voldoende zijn om jongeren online beter te beschermen.