In het kort
- Langdurige COVID zorgt voor een piek in het aantal arbeidsongeschiktheidsclaims en zet de Nederlandse gezondheidszorg onder druk.
- De langetermijneffecten van de pandemie maken het moeilijker om te werken en hebben vooral invloed op oudere werknemers.
- Experts pleiten voor speciale ondersteuningscentra voor mensen met langdurige COVID-19-klachten om hun levenskwaliteit te verbeteren, ook al is er nog geen remedie.
Meer dan 15.000 mensen in Nederland met langdurige COVID-klachten zijn door het Uitvoeringsinstituut Werknemersverzekeringen (UWV) officieel gedeeltelijk of volledig arbeidsongeschikt verklaard. Deze classificatie is gebaseerd op een beoordeling van medische dossiers en een evaluatie van het vermogen van de patiënt om te werken.
Impact op de beroepsbevolking
Uit een apart onderzoek van het Centraal Planbureau (CPB) blijkt dat tussen juni 2020 en augustus 2021 minstens 3000 extra arbeidsongeschiktheidsuitkeringen verband hielden met COVID-19-besmettingen. Het CPB-onderzoek benadrukt ook de impact van langdurige COVID op de beroepsbevolking. Twee jaar na besmetting was bijna een kwart van de werknemers die COVID-19 hadden opgelopen nog steeds langdurig arbeidsongeschikt, waarbij oudere werknemers onevenredig zwaar werden getroffen.
In de eerste weken na een positieve COVID-19-test daalde het aantal werkuren van werknemers aanzienlijk, vooral bij mensen met fysiek zware banen, zoals in de gezondheidszorg en het onderwijs. In de vijfde week waren de meeste werknemers echter weer terug op hun normale werkrooster.
Druk op de gezondheidszorg
Deze toename van langdurige COVID-gevallen heeft de toch al overbelaste Nederlandse gezondheidszorg nog meer onder druk gezet. C-support, een organisatie die gespecialiseerde ondersteuning biedt aan post-COVID-patiënten, verliest volgend jaar de overheidsfinanciering, waardoor patiënten aangewezen zijn op de algemene medische zorg. Waarnemend minister Jan Anthonie Bruijn waarschuwde dat patiënten hulp moeten zoeken via de reguliere gezondheidszorgkanalen.
Er is bezorgdheid geuit dat deze verschuiving ertoe zal leiden dat veel ernstig zieke patiënten zonder adequate ondersteuning komen te zitten. Huisartsen beschikken vaak niet over de specifieke kennis die nodig is om langdurige COVID-gevallen te behandelen, en paramedische zorg wordt niet langer vergoed. Academische poliklinieken, die iets meer dan een jaar geleden zijn geopend en slechts een fractie van de patiënten bedienen, worden tegen het einde van dit jaar ook geconfronteerd met bezuinigingen.
Noodzaak van speciale ondersteuning
Deskundigen benadrukken dat er dringend behoefte is aan speciale ondersteuning voor langdurige COVID-patiënten. Zij stellen dat zelfs zonder genezing gespecialiseerde teams patiënten kunnen begeleiden naar een betere kwaliteit van leven. Er zijn voorstellen ontwikkeld voor een nationaal centrum dat zich richt op post-acute infectieuze syndromen (PAIS), waaronder langdurige COVID en andere aandoeningen die worden veroorzaakt door virussen of bacteriën.
Het blijkt echter lastig om nationale financiering te krijgen. De provincie Noord-Brabant, die flink te maken heeft gehad met zowel COVID-19 als Q-koorts, heeft 200.000 euro toegezegd om het project op te starten. Gemeenten in de provincie hebben nog eens 100.000 euro bijgedragen.
Economische impact
De economische impact van langdurige COVID is aanzienlijk. Uit gegevens van het UWV blijkt dat meer dan 1800 ME/CVS-patiënten en meer dan 400 mensen met QVS, de ziekte van Lyme of Pfeiffer een arbeidsongeschiktheidsuitkering ontvangen. Volgens schattingen lijden ongeveer 100.000 Nederlandse inwoners aan ernstige post-COVID-symptomen, wat de toch al aanzienlijke financiële druk op de gezondheidszorg nog verder vergroot.