In het kort
- Het uitzettingsplan van de EU dreigt alledaagse plekken te veranderen in plekken voor immigratiecontrole, net als de controversiële tactieken van ICE in de VS.
- Mensenrechtenorganisaties waarschuwen dat het plan kan leiden tot meer raciale profilering, bewaking en een strafsysteem dat gebaseerd is op vooringenomen verdenkingen.
- Als deze regelgeving wordt aangenomen, bestaat het risico dat racisme wordt versterkt en een extreemrechtse agenda wordt bevorderd, terwijl migratie niet effectief wordt aangepakt.
Meer dan 70 mensenrechtenorganisaties dringen er bij de EU op aan om een voorstel af te wijzen dat gericht is op het verhogen van het aantal uitzettingen van mensen zonder papieren. Ze waarschuwen dat het plan gewone ruimtes, openbare diensten en gemeenschapsinteracties kan veranderen in instrumenten voor immigratiehandhaving die doen denken aan de praktijken van ICE in de Verenigde Staten. Dit meldt The Guardian.
Zorgen over strengere handhaving
De Europese Commissie heeft dit voorstel afgelopen maart gepresenteerd, met als doel het aantal uitzettingen van mensen zonder geldige verblijfsvergunning in de EU te verhogen. Dit omvat de mogelijkheid om hen naar offshore-verwerkingscentra in niet EU-landen te sturen. Het ontwerp van de verordening inzake handhaving moet nog worden goedgekeurd door de leden van het Europees Parlement en volgt op een sterke stijging van de steun voor extreemrechts tijdens de Europese parlementsverkiezingen van 2024.
Kans op discriminerende praktijken
In een gezamenlijke verklaring waarschuwen 75 mensenrechtenorganisaties uit heel Europa dat het voorstel kan leiden tot meer genormaliseerde immigratie-invallen, surveillance en etnisch profileren. Volgens hen bestendigt het plan een strafgericht systeem, gevoed door extreemrechtse retoriek en gebaseerd op raciale vooroordelen, meldingen, detentie en uitzetting.
Ze wijzen op het vergaande karakter van de maatregelen, waaronder de mogelijkheid voor politie om zonder gerechtelijk bevel woningen te doorzoeken op zoek naar mensen zonder papieren, wat kan uitmonden in “ICE-achtige” invallen in huizen en op werkplekken. De organisaties vrezen dat publieke diensten mensen zonder verblijfsstatus moeten melden. Daardoor mijden zij mogelijk essentiële zorg, onderwijs en sociale ondersteuning.
Internationale veroordeling
De Verenigde Naties hebben ook stevige zorgen over de plannen en wijst op meer dan tien mogelijke schendingen van internationale mensenrechtenverplichtingen. De VN zet vraagtekens bij de motieven van de Europese Unie en stelt dat zij migranten als zondebok gebruiken voor problemen zoals de wooncrisis.
Mensenrechtenorganisaties waarschuwen dat extra toezicht, politiecontroles en etnisch profileren racisme versterken en een extreemrechtse agenda in de hand werken, zonder migratie daadwerkelijk effectief aan te pakken.
Aankomende stemming en offshore-verwerkingscentra
De ontwerpverordening over terugkeer wordt begin maart in stemming gebracht in de Commissie burgerlijke vrijheden van het Europees Parlement. Dit volgt op recente stappen van de Europese Unie richting offshore-centra voor migranten, gesteund door centrumrechtse en extreemrechtse leden van het Europees Parlement die ruimere uitzettingsmogelijkheden willen, zoals het sturen van asielzoekers naar derde landen.
Volgens het Europees Netwerk tegen Racisme treft dit voorstel vooral gekleurde gemeenschappen onevenredig hard. Daardoor versterkt het bestaande structurele discriminatie en ondermijnt het de EU-ambitie om racisme te bestrijden.