In het kort
- Nachtbrakers lopen mogelijk 16 procent meer kans op hartziekten dan mensen met een gemiddeld chronotype.
- Door je interne slaapritme aan te passen aan je externe schema, kun je de mogelijke gezondheidsrisico’s van nachtbraker of vroege vogel zijn verminderen.
- Veranderbare levensstijlfactoren zoals goede slaap, lichaamsbeweging en stoppen met roken zijn superbelangrijk voor het verbeteren van de cardiovasculaire gezondheid bij alle chronotypes.
Mensen die van nature graag laat opblijven, vaak nachtuilen genoemd, lopen mogelijk een hoger risico op hartziekten. Dat blijkt uit een recente studie in het Journal of the American Heart Association. Onderzoekers analyseerden gegevens van meer dan 322.000 volwassenen uit de UK Biobank. Vooral vrouwen van middelbare leeftijd en ouder die ’s avonds het actiefst zijn, blijken gemiddeld een slechtere hartgezondheid te hebben dan mensen zonder duidelijke voorkeur voor ochtend of avond.
Afstemmen van interne klokken
De deelnemers gaven zelf aan welk chronotype ze waren, wat hun natuurlijke voorkeur voor slaap- en waaktijden weerspiegelt. Op basis van die zelfrapportage deelde het onderzoek hen in als ochtend-, tussen- of avondtypes. Dr. Sina Kianersi, hoofdauteur van de studie, wijst erop dat chronotypes de aangeboren neiging van een persoon weergeven om bepaalde slaaptijden en dagelijkse ritmes te volgen.
Het onderzoek suggereert een mogelijk verband tussen de interne biologische klok van een persoon en externe factoren, zoals werkschema’s. Wanneer deze niet goed op elkaar zijn afgestemd, kan dat het risico op gezondheidsproblemen verhogen, zowel bij nachtbrakers als bij vroege vogels.
Eerder onderzoek richtte zich vaak op afzonderlijke risicofactoren. Deze studie gebruikt het Life’s Essential 8-raamwerk van de American Heart Association, dat acht belangrijke pijlers voor hartgezondheid omvat: gezond eten, voldoende bewegen, niet roken, goede slaapkwaliteit, gewichtsbeheersing, cholesterolcontrole, regulering van de bloedsuikerspiegel en bloeddrukbeheersing.
Gezondheidsrisico’s voor nachtbrakers
De onderzoekers ontdekten een sterk verband tussen nachtbrakers en een slechte algehele cardiovasculaire gezondheid. Nachtbrakers hadden vaker ongezonde gewoonten, zoals slecht eten, te weinig bewegen of roken. Vooral bij vrouwen was dit effect duidelijk.
Tijdens een follow-up van 14 jaar bleek dat nachtbrakers 16 procent meer kans hadden op hart- en vaatziekten, zoals hartaanvallen of beroertes, vergeleken met mensen met een gemiddeld chronotype.
Hoewel het onderzoek een verband laat zien, bewijst het niet dat het chronotype rechtstreeks slechtere hartgezondheid veroorzaakt. Experts adviseren nachtbrakers vooral te focussen op beïnvloedbare factoren: beter slapen, niet roken en een gezonde levensstijl volgen.
Prioriteit geven aan slaap en stoppen met roken
Dr. Kristen Knutson, universitair hoofddocent neurologie aan de Feinberg School of Medicine van Northwestern University, stelt dat hart- en vaatziekten niet onvermijdelijk zijn voor nachtbrakers. Ze adviseert prioriteit te geven aan slaap en te stoppen met roken als belangrijke stappen voor een gezonder hart.
Dr. Sina Kianersi raadt daarnaast aan voldoende slaap te krijgen, vaste slaap- en waaktijden aan te houden, jezelf bloot te stellen aan ochtendlicht, regelmatig te bewegen en je bloeddruk, cholesterol en bloedsuikerspiegel te controleren. Stoppen met roken blijft volgens haar een van de meest effectieve manieren om het hart en de bloedvaten langdurig gezond te houden.