In het kort
- Oekraïne houdt pas verkiezingen nadat er een staakt-het-vuren met Rusland is en er goede veiligheidsgaranties zijn.
- Het houden van nationale verkiezingen tijdens de staat van beleg is ongrondwettelijk in Oekraïne, waardoor stemmen niet kan totdat de vijandelijkheden stoppen.
- Er zijn zorgen over de legitimiteit van Zelensky na 2024 en wat dit kan betekenen voor de Oekraïense democratie.
President Volodymyr Zelensky zegt dat Oekraïne pas verkiezingen houdt nadat er uitgebreide veiligheidsgaranties zijn en er een staakt-het-vuren met Rusland is. Hij zei dit als reactie op speculaties over mogelijke verkiezingen onder druk van de Verenigde Staten.
Ongrondwettelijke verkiezingen
Zelensky legt uit dat Oekraïne wel klaar is voor verkiezingen, maar dat veiligheid belangrijker is dan politieke processen. Het houden van nationale verkiezingen tijdens de staat van beleg, die ingelast werd sinds de start van de Russische invasie in februari 2022, is ongrondwettelijk. Ook zegt hij dat het onmogelijk is om vrije en eerlijke verkiezingen te houden vanwege de aanhoudende vijandelijkheden en de Russische bezetting van Oekraïense gebieden.
Eerdere berichten suggereerden dat Oekraïne binnen drie maanden presidentsverkiezingen zou houden, mogelijk onder druk vanuit de VS. Zelensky daarentegen houdt consequent vol dat verkiezingen alleen kunnen plaatsvinden na een vredesakkoord met Rusland. Daarnaast geeft hij aan bereid te zijn tot snelle verkiezingen als onderdeel van een door de VS gesteund plan om de oorlog te beëindigen.
Vragen rond legitimiteit Zelensky
Rusland trekt de legitimiteit van Zelensky na 2024 in twijfel omdat zijn ambtstermijn dan afliep. Er zijn zorgen dat Oekraïne minder democratisch zou kunnen worden, in lijn met eerdere kritiek van de Amerikaanse president Donald Trump.
Oekraïense autoriteiten erkennen dat de aanhoudende oorlog logistieke uitdagingen met zich meebrengt. Veiligheidsproblemen tijdens de campagne en de stemming vormen aanzienlijke obstakels. Daarbovenop bemoeilijkt de ontheemding van miljoenen Oekraïners in binnen- en buitenland de situatie nog verder. Uit opiniepeilingen bij de Oekraïnse bevolking blijkt ook dat er tijdens de oorlog maar weinig steun is voor verkiezingen.