In het kort
- Meer tijd binnenshuis doorbrengen tijdens koudere maanden vergemakkelijkt de overdracht van virussen door de nabijheid en verminderde ventilatie.
- In de winter neemt het aantal verschillende ademhalingsvirussen toe, elk met zijn eigen piekseizoen.
- Vaccinatie biedt cruciale bescherming tegen veelvoorkomende wintervirussen en biedt extra gezondheidsvoordelen naast het voorkomen van infectie.
Luchtweginfecties komen vaker voor tijdens de koudere maanden, maar de reden hiervoor is niet direct gerelateerd aan de buitentemperatuur. De belangrijkste factor voor deze toename is onze neiging om in de winter meer tijd binnenshuis door te brengen in de nabijheid van anderen.
Verspreiding van virussen
Hoewel zonlicht virussen kan deactiveren en snellere verdamping buiten virale druppels kan uitdrogen, spelen deze factoren een ondergeschikte rol. De belangrijkste oorzaak van verhoogde infecties is gedragsmatig. We komen binnenshuis samen met minder ventilatie en nauwer contact, wat ideale omstandigheden creëert voor virusoverdracht.
Verschillende verkoudheids- en griepvirussen hebben piekseizoenen in de wintermaanden. Het rhinovirus verspreidt zich bijvoorbeeld snel als kinderen weer naar school gaan, terwijl RSV, een ander verkoudheidsvirus dat vooral gevaarlijk is voor ouderen en baby’s, piekt rond Nieuwjaar.
Extreme koude
De COVID-19-pandemie liet duidelijk de invloed zien van menselijke interactie op de verspreiding van virussen. Lockdownmaatregelen resulteerden in een significante afname van veel andere virussen door verminderd sociaal contact, waarbij één griepstam zelfs uitstierf.
Hoewel extreme kou je immuunsysteem kan verzwakken, waardoor je vatbaarder wordt voor infecties, is het onwaarschijnlijk dat gematigde blootstelling aan koude temperaturen direct een verkoudheid veroorzaakt. Studies hebben aangetoond dat rhinovirussen zich iets beter vermenigvuldigen bij koelere temperaturen en dat de afweermechanismen van het lichaam iets minder effectief zijn in koude lucht.
Vaccinatie blijft de meest effectieve bescherming tegen wintervirussen zoals griep en RSV. Vaccins voorkomen niet alleen infectie, maar bieden ook bredere gezondheidsvoordelen, zoals het verminderen van het risico op hartaanvallen.