In het kort
- Genetica heeft een significante invloed op iemands aanleg voor obesitas.
- De “set point theory” verklaart waarom diëten een uitdaging kan zijn, omdat het lichaam actief werkt om het gewenste gewicht te behouden.
- Hoewel genetica een rol speelt, kan het aannemen van gezonde leefgewoonten het instelpunt van het lichaam geleidelijk verschuiven.
Veel mensen denken dat zwaarlijvigheid gewoon een kwestie van wilskracht is. Uit een onderzoek bleek dat een grote meerderheid obesitas uitsluitend toeschrijft aan keuzes in levensstijl. Experts die werken met patiënten met obesitas en overgewicht zijn het hier niet mee eens.
Genetische invloed op gewicht
Obesitas is een complexe aandoening die beïnvloed wordt door heel wat factoren, waarvan sommige nog niet volledig begrepen worden. Genetica speelt een cruciale rol bij het bepalen van de hoeveelheid gewicht die iemand aankomt. Bepaalde genen beïnvloeden hersenbanen die verantwoordelijk zijn voor het reguleren van honger en verzadiging.
Variaties in deze genen kunnen leiden tot meer honger en een verminderd gevoel van verzadiging na het eten. Het MC4R-gen, waarvan bekend is dat het overeten bevordert en gevoelens van verzadiging vermindert, komt voor bij een aanzienlijk deel van de bevolking.
Metabole verschillen en gewicht
Bovendien dragen genen die de stofwisseling beïnvloeden bij aan individuele verschillen in gewichtstoename. Sommige mensen slaan vet efficiënter op of verbranden minder calorieën tijdens het sporten dan anderen die dezelfde hoeveelheid voedsel consumeren. Hoewel wetenschappers tientallen genen hebben geïdentificeerd die van invloed zijn op het gewicht, zijn er waarschijnlijk nog duizenden niet ontdekt.
Het concept van de “set point theory” suggereert dat elk individu een gewichtsbereik heeft dat zijn hersenen als ideaal beschouwen, ongeacht of het gezond is of niet. Dit instelpunt wordt bepaald door een combinatie van genetica en omgevingsfactoren zoals voeding, stressniveaus en slaapkwaliteit. Het lichaam werkt als een thermostaat en probeert dit voorkeursgewicht te handhaven.
Gewichtsbehoud
Als het gewicht onder het ingestelde punt komt, neemt de honger toe en vertraagt het metabolisme. Dit verklaart waarom jojo-eten een uitdaging kan zijn, omdat drastisch gewichtsverlies leidt tot intense eetlust en een vertraagde stofwisseling, waardoor het moeilijk is om het nieuwe gewicht vast te houden. Leptine, een hormoon dat door vetcellen wordt geproduceerd, speelt een cruciale rol in het doorgeven van energieopslagniveaus aan de hersenen.
Een hoog insulineniveau kan echter de leptinesignalen verstoren, waardoor de hersenen opgeslagen vetniveaus verkeerd interpreteren. Het goede nieuws is dat dit instelpunt niet vastligt en geleidelijk kan verschuiven door duurzame veranderingen in je levensstijl, verbeterde slaapgewoonten, stressvermindering en gezonde praktijken op de lange termijn. Net als bij het resetten van een thermostaat kunnen langzame en consequente aanpassingen het lichaam helpen een nieuw, gezonder gewicht te accepteren.