In het kort
- Déjà vu ontstaat door een tijdelijke mismatch tussen de herkennings- en herinneringssystemen van de hersenen.
- Onderzoek naar temporale kwabepilepsie wijst op een verband tussen déjà vu en disfunctie in het parahippocampale gebied, dat verantwoordelijk is voor het herkennen van bekende scènes.
- Het is meestal onschuldig, maar medische hulp is nodig bij frequente of intense déjà vu’s die gepaard gaan met andere neurologische symptomen.
Het gevoel van déjà vu is voor velen bekend: een plotseling, onverklaarbaar gevoel dat je een situatie al eens eerder hebt meegemaakt, ook al weet je logischerwijs dat dat niet zo is. Dit fenomeen is geen teken van paranormale gaven of een blik in de toekomst, maar gewoon een eigenaardigheid van de manier waarop onze hersenen informatie verwerken.
Miscommunicatie in de hersenen
Wetenschappers denken dat déjà vu ontstaat door een tijdelijke miscommunicatie tussen twee hersensystemen: herkenning en herinnering. Herkenning is een direct, instinctief gevoel van bekendheid. Herinnering houdt het bewust ophalen van specifieke feiten in om dat gevoel te verklaren. Bij déjà vu treedt herkenning op zonder dat herinnering gelijke tred houdt, waardoor je het verontrustende gevoel krijgt dat je iets weet zonder te kunnen achterhalen waarom.
Inzichten uit onderzoek naar epilepsie
Deze theorie vindt steun in onderzoek naar temporale kwabepilepsie. Patiënten die epileptische aanvallen hebben, melden soms déjà vu als onderdeel van hun aura, wat wijst op een verband met een disfunctie in het parahippocampale gebied, dat een cruciale rol speelt bij het herkennen van bekende scènes. Hoewel dit niet betekent dat iedereen die déjà vu ervaart epilepsie heeft, biedt het wel waardevolle inzichten in hoe deze hersenprocessen tijdelijk uit balans kunnen raken.
Wanneer déjà vu zorgwekkend wordt
Ondanks zijn mysterieuze aard is déjà vu over het algemeen onschadelijk en van korte duur. Als het echter vaak voorkomt, intens is of gepaard gaat met andere neurologische symptomen, is het belangrijk om een arts te raadplegen. Dit kan een teken zijn van een onderliggende aandoening die aandacht vereist.