In het kort
- Wetenschappers hebben in een Roemeense gletsjer een oude bacterie gevonden die tegen tien moderne antibiotica bestand is.
- Deze ontdekking laat zien dat de natuurlijke evolutie van antibioticaresistentie al lang voor de komst van de moderne geneeskunde begon.
- De antibiotica-resistente genen van de bacterie en haar vermogen om moleculen te maken die andere bacteriën doden, bieden een mogelijke nieuwe weg voor de ontwikkeling van medicijnen.
Diep in de Scarisoara-grot in Roemenië ligt een van ’s werelds grootste ondergrondse gletsjers. Deze enorme ijsmassa, ongeveer zo groot als 40 olympische zwembaden, begon zich 13 duizend jaar geleden op te hopen. Wetenschappers die oude microben in het ijs bestudeerden, ontdekten een verrassende bacteriestam die resistent is tegen tien moderne antibiotica, waaronder middelen tegen urineweginfecties en tuberculose. Dat wordt gemeld door CNN.
Oude oorsprong
Hoewel er geen bewijs is dat deze bacteriën schadelijk zijn voor mensen, laat hun heropleving na duizenden jaren de natuurlijke evolutie van antibioticaresistentie zien, lang vóór de moderne geneeskunde. Antibioticaresistentie ontwikkelt zich over miljoenen jaren door competitie tussen microben. Bacteriën wisselen genetisch materiaal uit, zelfs tussen soorten, waardoor sommige stammen immuun zijn tegen bepaalde antibiotica die oorspronkelijk uit natuurlijke verbindingen zijn afgeleid.
Microben in extreme omgevingen
De recent ontdekte bacteriestam Psychrobacter SC65A.3 groeit goed bij lage temperaturen en vormt geen gevaar voor mensen. Psychrofiele bacteriën zoals deze leven in ijs en gekoelde omgevingen, waaronder voedsel. Het genoom van SC65A.3 is in kaart gebracht om de genen te identificeren die zijn overleving bij koude en antimicrobiële resistentie mogelijk maken. Bij tests bleek de bacterie resistent tegen tien van de 28 geteste antibiotica, waaronder trimethoprim, clindamycine en metronidazol.
Door klimaatverandering smelten gletsjers en ijsgrotten, waardoor oude microben vrijkomen. De meeste zijn onschadelijk, maar sommige kunnen resistentiegenen of onbekende biomoleculen bevatten die invloed hebben op bestaande ecosystemen.
Nieuwe kansen voor geneesmiddelenontwikkeling
Interessant is dat SC65A.3 ook elf genen bevat die bacteriën, schimmels en virussen kunnen doden of hun groei remmen. Deze ontdekking biedt potentiële nieuwe wegen in de strijd tegen superbacteriën. Onderzoekers richten zich steeds vaker op extreme omgevingen, zoals ijsgrotten en de zeebodem, op zoek naar moleculen met antibiotische eigenschappen. De combinatie van resistentie tegen moderne antibiotica en de productie van antimicrobiële moleculen maakt SC65A.3 bijzonder veelbelovend voor de ontwikkeling van nieuwe geneesmiddelen.