In het kort
- Roofvogels passen hun jachtpatronen en jachtgebieden actief aan op de aanwezigheid van mensen.
- Menselijke activiteiten, vooral tijdens het broedseizoen, kunnen het gedrag van adelaars verstoren en het sterftecijfer verhogen.
- GPS-trackingtechnologie is superbelangrijk om oplossingen te vinden voor het verminderen van de impact van menselijke infrastructuur op roofvogelpopulaties.
Het majestueuze silhouet van roofvogels die door de lucht zweven, fascineert mensen al heel lang. Recent onderzoek met GPS-trackingapparatuur laat echter zien dat deze fascinatie wederzijds is. Deze roofdieren zijn zich heel bewust van onze aanwezigheid en passen hun gedrag daarop aan.
Miljoenen gegevenspunten die met deze trackers zijn verzameld, geven inzicht in de verborgen gevolgen van menselijke activiteiten in uitgestrekte landschappen. Een opvallende ontdekking is het ‘weekend- en vakantie-effect’, waarbij adelaars hun jachtgebied uitbreiden op dagen met meer menselijke activiteit in natuurgebieden. Dit suggereert dat ze verder reizen om voedsel te vinden wanneer prooidieren schaars zijn als gevolg van menselijke verstoring.
Betere regelgeving nodig
Dr. Pascual López-López van de Universiteit van Valencia zegt aan de Guardian dat adelaars, in tegenstelling tot eerdere aannames, mensen niet zomaar negeren. Menselijke aanwezigheid kan broedcycli verstoren en het jagen moeilijker maken, waardoor adelaars verder moeten reizen om aan voedsel te komen. Hij pleit voor betere regelgeving binnen beschermde gebieden, waarbij de nadruk ligt op het minimaliseren van menselijke activiteit tijdens cruciale broedseizoenen.
Tragisch genoeg laat GPS-tracking ook het alarmerende sterftecijfer onder roofvogels zien dat verband houdt met menselijke activiteiten. Vanaf 2015 hebben onderzoekers in Spanje een verontrustend patroon van sterfgevallen onder Bonelli’s adelaars gedocumenteerd, veroorzaakt door botsingen met en elektrocutie door bovengrondse elektriciteitskabels. Deze bevinding onderstreept de dringende noodzaak om deze gevaren te verminderen.
Niet alleen arenden
Het probleem gaat verder dan alleen arenden. Ooievaars, trapganzen en flamingo’s zijn ook kwetsbaar voor botsingen met hoogspanningskabels en elektrocutie. Alleen al in Spanje sterven jaarlijks naar schatting 33.000 roofvogels als gevolg van deze bedreiging.
Hoewel de ontwikkeling van hernieuwbare energie cruciaal is voor een duurzame toekomst, brengt deze nieuwe uitdagingen met zich mee voor het behoud van roofvogels. Onderzoek wijst uit dat windturbines aanzienlijk kunnen bijdragen aan de sterfte onder roofvogels. Christopher O’Bryan, van het System Earth Science Research Institute van de Universiteit Maastricht, toont de complexiteit van het probleem en de noodzaak om compromissen te vinden.
Wereldwijde inspanningen
GPS-trackingstudies zijn van onschatbare waarde gebleken bij het vinden van oplossingen. Onderzoek naar rode wouwen heeft bijvoorbeeld een verband aangetoond tussen een grotere rotordiameter en hogere sterftecijfers. Met deze gegevens kunnen ingenieurs turbinebladen ontwerpen die de risico’s voor vogels minimaliseren.
Wereldwijd worden inspanningen geleverd voor natuurbehoud. In het Spaanse Doñana National Park heeft het aanpassen van hoogspanningsmasten het aantal elektrocuties van de Spaanse keizerarend aanzienlijk verminderd. In de Verenigde Staten schat Duncan Eccleston, een adviseur op het gebied van wilde dieren, dat een gerichte aanpak waarbij de nadruk ligt op risicovolle hoogspanningsmasten het aantal elektrocuties van arenden aanzienlijk kan verminderen.
Elektriciteitsbedrijven zien steeds meer de voordelen van vogelvriendelijke infrastructuur. Deze inspanningen beschermen niet alleen kwetsbare roofvogelpopulaties, maar zorgen er ook voor dat er minder stroomuitval is door botsingen met vogels.