In het kort
- Het aanpassen van de btw op vlees kan de milieuschade door voedsel met wel 5,7 procent verminderen.
- Door over te stappen op een standaard btw-tarief voor vlees worden gezondere voedingskeuzes gestimuleerd door prijsaanpassingen.
- Het invoeren van een prijsopslag op basis van broeikasgasemissies biedt een uitgebreide oplossing met mogelijkheden voor netto kostenvermindering door middel van sociale compensatiemaatregelen.
De impact van onze eetgewoonten op het milieu is een groeiende zorg, aangezien de voedselproductie een belangrijke bijdrage levert aan de wereldwijde uitstoot van broeikasgassen. Onderzoekers zoeken naar manieren om deze uitstoot te verminderen zonder de voedselprijzen drastisch te verhogen.
Aanpassing van de btw op vleesproducten
Een van de voorgestelde oplossingen is het aanpassen van de belasting op de toegevoegde waarde (btw) op vleesproducten. Op dit moment hanteren veel EU-landen een verlaagd btw-tarief voor supermarktvoedsel, waaronder vlees. Door vlees onder het standaard btw-tarief te laten vallen, schatten onderzoekers dat de milieuschade door voedsel met 3,48 tot 5,7 procent kan worden verminderd. Deze verandering zou consumenten naar gezondere alternatieven zoals fruit en groenten kunnen leiden, waardoor de vleesconsumptie daalt.
De financiële impact van een dergelijke belasting op EU-huishoudens zou een gemiddelde stijging van 109 euro per jaar aan voedseluitgaven betekenen. Dit zou echter gedeeltelijk worden gecompenseerd door een stijging van de belastinginkomsten met 83 euro per huishouden. Deze extra middelen zouden mogelijk kunnen worden gebruikt voor sociale compensatieprogramma’s, waardoor de nettokosten tot 26 euro per huishouden per jaar zouden worden beperkt.
Prijsopslag invoeren
Een andere aanpak is het invoeren van een prijstoeslag op basis van de broeikasgasemissies van elk product. Onderzoekers denken dat een toeslag van ongeveer 52 euro per ton CO2-equivalent hetzelfde effect zou hebben als het afschaffen van het verlaagde btw-tarief op vlees. Dit uitgebreide prijssysteem zou ook andere milieueffecten dan broeikasgassen kunnen aanpakken. Met goede sociale compensatiemaatregelen zouden de nettokosten voor gemiddelde huishoudens in de EU nog verder kunnen worden verlaagd tot slechts 12 euro per jaar.
Hoewel deze voorstellen een stap zijn in de richting van het aanpakken van vleesgerelateerde emissies, laten ze ook zien hoe lastig het is om een balans te vinden tussen milieukwesties en economische en sociale gevolgen.