In het kort
- De dood van Quentin Deranque tijdens een botsing tussen extremistische groepen laat zien dat het geweld en de politieke verdeeldheid in Frankrijk steeds erger worden.
- Extreemrechtse groeperingen hebben Deranque tot martelaar uitgeroepen.
- Politiek geweld neemt toe in Frankrijk.
Frankrijk worstelt met een steeds diepere politieke verdeeldheid. Die spanningen kwamen recent scherp aan het licht door de dood van Quentin Deranque, een 23-jarige extreemrechtse militant. Hij kwam om het leven tijdens een gewelddadige confrontatie tussen extremistische groepen in Lyon. Het incident wakkerde de angst voor geweld aan en bracht een debat over extreme ideologieën in de Franse samenleving op gang.
Oplopende spanningen
Na de dood van Deranque hebben president Emmanuel Macron en zelfs de ouders van Deranque opgeroepen tot kalmte. De dagen daarna stonden echter in het teken van bedreigingen en wraakacties. Politici en activisten die verbonden zijn aan de extreemlinkse partij La France Insoumise (LFI) kregen doodsbedreigingen. In Toulouse werd een bar aangevallen die als politiek links wordt beschouwd. Het hoofdkwartier van LFI in Parijs werd recent ook ontruimd na een bommelding, maar er werd geen explosief gevonden.
Extreemrechtse martelaar
Een grote demonstratie in Lyon, georganiseerd door een antiabortusactivist met banden met extreemrechts, trok ongeveer 3.200 deelnemers die “Justice pour Quentin” eisten. Hoewel de mars onder strenge beveiliging grotendeels vreedzaam verliep, werden er nazigroeten en haatdragende slogans gesignaleerd. Door deze gebeurtenis wordt Deranque binnen extreemrechtse kringen vergeleken met de vermoorde activist Charlie Kirk in de Verenigde Staten.
Deranque was actief in extreemrechtse groeperingen, waaronder Action Française en een neonazistische mars in Parijs. In Lyon steunde hij de Némésis-beweging, een groep die feministische idealen nastreeft, maar bekendstaat om haar racistische en anti-transgenderstandpunten. Toen Rima Hassan van LFI in Lyon een lezing gaf over Palestina, behoorde Deranque tot de militanten die door Némésis waren gemobiliseerd om de deelnemers te confronteren.
Politieke beschuldigingen
Volgens justitie stierf Deranque aan de gevolgen van meerdere slagen en trappen. Verschillende personen waren daarbij betrokken. Er zijn zeven verdachten geïdentificeerd, onder wie vermoedelijke leden van La Jeune Garde, een antifascistische groep die verbonden is aan LFI.
De dood van Deranque leidde onmiddellijk tot verwijten van politiek geweld. Critici beschuldigen LFI ervan een klimaat te scheppen dat zulke daden aanwakkert. LFI-leider Jean-Luc Mélenchon staat bekend om zijn felle stijl in het parlement en zijn steun aan La Jeune Garde, ook na de ontbinding van die groep vorig jaar, voedt de kritiek verder.
Geen alleenstaand incident
Politicoloog Philippe Corcuff zei bij De Standaard dat hoewel zulke groepen zijn ontstaan om mensen te beschermen tegen extreemrechts geweld, ze ook bijdragen aan een cyclus van escalatie.
Lyon, waar Deranque om het leven kwam, is al lang een broeinest van politiek geweld en een bolwerk van extreemrechts. Sinds 2010 waren er in de stad meer dan 100 gewelddadige incidenten in verband met extremisme, waarvan de meeste ongestraft bleven. Deze straffeloosheid wakkerde de opkomst aan van antifascistische groepen die het geweld van extreemrechts wilden tegengaan.
Politiek geweld blijft niet beperkt tot Lyon. Sociologe Isabelle Sommier meldt bij De Standaard dat het aantal van dit soort incidenten in Frankrijk de afgelopen tien jaar is verdubbeld. Ze merkt op dat 60 procent toe te schrijven is aan extreemrechtse groeperingen, terwijl 25 procent afkomstig is van extreemlinks.
Linkse breuk
President Macron riep extreme partijen op om militanten die geweld goedpraten uit hun gelederen te verwijderen. De gevolgen van de dood van Deranque zorgen voor een verdere breuk in de linkse alliantie, waarbij socialisten afstand nemen van LFI. François Hollande vindt dat Mélenchon geen plaats heeft in de presidentsrace. Partijleider Olivier Faure waarschuwt intussen voor de opruiende toon in de politiek en bekritiseert de strategie van LFI, die volgens hem conflicten aanwakkert en zo geweld in de hand werkt.
Ondertussen profiteert het extreemrechtse Rassemblement National (RN), dat momenteel aan kop gaat in de peilingen, van deze verdeeldheid. Jordan Bardella, de leider van RN, heeft opgeroepen tot politieke isolatie van LFI bij de komende gemeenteraadsverkiezingen, waarmee hij de gevoelens van het bredere linkse front dat van oudsher de macht in Frankrijk heeft, verwoordt. (fc)