In het kort
- Een federale rechter heeft het Pentagon in het ongelijk gesteld, omdat hun nieuwe persbeleid in strijd was met een eerdere gerechtelijke uitspraak en inbreuk maakte op grondwettelijke rechten.
- Deze beslissing betekent weer een overwinning voor de onafhankelijke journalistiek en bevestigt opnieuw het recht van de pers op toegang tot informatie.
- Het Pentagon is van plan in beroep te gaan, maar moet uiterlijk half april aantonen dat het de gerechtelijke uitspraak naleeft.
Een federale rechter in de Verenigde Staten heeft het Ministerie van Defensie in het ongelijk gesteld en geoordeeld dat het een gerechtelijk bevel schond dat bedoeld was om de beperkingen voor Pentagon‑verslaggevers te versoepelen. De rechter gaf The New York Times en verslaggever Julian Barnes gelijk, die stelden dat het nieuwe persbeleid van het Pentagon grondwettelijke rechten schond.
Deze uitspraak volgt op een eerdere beslissing van rechter Paul Friedman in maart, waarin een aantal strenge controles van het Pentagon op journalisten werd vernietigd. Die controles hadden ertoe geleid dat veel nieuwsmedia, waaronder CBS News, zich terugtrokken uit de verslaggeving over het Pentagon.
Opheffing van beperkende maatregelen
Friedmans uitspraak van maart had verschillende beperkende maatregelen opgeheven, waaronder een maatregel die verslaggevers die op zoek waren naar geheime informatie bestempelde als veiligheidsrisico’s. Hij verwierp ook de karakterisering van het Pentagon dat toegang een “voorrecht” was in plaats van een “recht”. Hoewel sommige beperkingen van kracht blijven, zoals beperkingen op waar verslaggevers zonder begeleiding naartoe mogen, beval de uitspraak de herinvoering van perskaarten voor Barnes en andere verslaggevers van de Times.
De gevolgen voor andere nieuwsmedia blijven onzeker. De advocaat van de Times prees de beslissing als een overwinning voor de onafhankelijke journalistiek en de rechten van het Eerste Amendement. De woordvoerder van het Pentagon kondigde aan in beroep te gaan en verklaarde dat ze het gerechtelijk bevel hebben nageleefd en een herzien beleid hebben uitgevaardigd waarin alle bezwaren zijn aangepakt.
Pentagon moet stappen richting transparantie toelichten
Friedmans laatste bevel verplicht een Pentagon‑functionaris om uiterlijk 16 april een beëdigde verklaring in te dienen waarin staat welke stappen zijn gezet om het bevel na te leven. Hij maakt daarbij duidelijk hoe zwaar de zaak weegt en wijst op de poging van de minister van Defensie om de informatiestroom naar het publiek te sturen en het narratief te bepalen.
De rechter stelde dat zowel de grondwet als het Amerikaanse publiek beter verdienen. Hij gaf aan dat hij talloze brieven van burgers ontving waarin het belang van het Eerste Amendement centraal stond.