In het kort
- Meer dan 69.000 jongvolwassenen in Nederland leven met de diagnose kanker.
- Het aantal kankerdiagnoses onder jongvolwassenen neemt toe door betere overlevingskansen en een lichte stijging van het aantal nieuwe gevallen.
- Jongvolwassen overlevenden van kanker hebben vaak te maken met langdurige uitdagingen, zoals vruchtbaarheidsproblemen, beperkingen in hun carrière en spanningen in hun relaties.
Meer dan een miljoen mensen in Nederland leven momenteel met de gevolgen van een kankerdiagnose. Een aanzienlijk deel, bijna 70.000 mensen, kreeg de diagnose tussen de 18 en 39 jaar. Deze groep, bekend als Adolescents & Young Adults (AYA’s), heeft vaak te maken met langdurige gevolgen van hun ziekte en behandeling, waaronder vruchtbaarheidsproblemen, een lager inkomen en spanning in relaties.
Tijdens de AYA-bewustmakingsweek vragen organisaties als het Integraal Kankercentrum Nederland (IKNL), het AYA Zorgnetwerk en het AYA Fonds aandacht voor de unieke uitdagingen waarmee deze groep te maken heeft.
De meest voorkomende soorten kanker bij jongvolwassenen verschillen van die bij de algemene bevolking. Bij mannen komt zaadbalkanker het meest voor (36 procent), terwijl borstkanker (30 procent) de meest voorkomende diagnose is bij vrouwen. Huidmelanoom en tumoren van het centrale zenuwstelsel komen ook relatief vaak voor in deze leeftijdsgroep.
Stijgend aantal jonge volwassenen met kanker
Uit gegevens van het IKNL blijkt dat het aantal jonge volwassenen met kanker flink is gestegen. In 2025 kregen 69.000 mensen tussen de 18 en 39 jaar de diagnose kanker, een stijging van 33 procent ten opzichte van 2009. Deze stijging komt zowel door betere overlevingskansen als door een lichte toename van het aantal jongeren dat kanker krijgt.
De vijfjaarsoverleving voor AYA’s is gestegen naar een indrukwekkende 90 procent, tegenover 78 procent twintig jaar geleden. In 2025 kregen ongeveer 4.600 jongvolwassenen de diagnose kanker, tegenover 4.200 in 2009.
Langetermijneffecten en statistieken over overlevenden
Henrike Karim-Kos, onderzoeker bij het IKNL, benadrukt de ingrijpende impact van kanker op deze groep: “Bijna 7 procent van alle mensen die momenteel met of na kanker leven, kreeg de diagnose als jongvolwassene. Overleven betekent niet dat je vrij bent van gevolgen.”
De statistieken hebben betrekking op mensen die de diagnose kregen toen ze tussen de 18 en 39 jaar oud waren, ongeacht hun huidige leeftijd. Jongvolwassenen die als kind kanker hadden, zijn niet meegenomen in deze cijfers. Bovendien zijn basaalcelcarcinoom (BCC) en ductaal carcinoma in situ (DCIS), een voorstadium van borstkanker, uitgesloten van de gegevens.
Ondersteuning wetenschappelijk onderzoek
Sinds 2001 worden ook laaggradige hersentumoren geregistreerd, wat deels de toename van het aantal overlevenden verklaart. Het Nederlands Kankerregister (NKR), beheerd door IKNL, verzamelt deze gegevens en ondersteunt wetenschappelijk onderzoek, wat uiteindelijk leidt tot betere zorg voor zowel huidige als toekomstige patiënten.
De langetermijngevolgen van kanker voor jongvolwassenen zijn vaak aanzienlijk. Studies wijzen erop dat AYA-overlevenden te maken kunnen krijgen met vruchtbaarheidsproblemen, beperkingen op het gebied van werk en inkomen, en uitdagingen in relaties met vrienden of partners.
Zorg op maat voor jongvolwassenen
Suzanne Kaal, internist‑oncoloog bij het Radboudumc en bestuurslid van het AYA Zorgnetwerk, wijst op het belang van zorg op maat: “Jongvolwassenen hebben unieke fysieke, psychologische en sociale behoeften. Kanker kan onzekerheid veroorzaken over het bereiken van belangrijke mijlpalen, zoals kinderen krijgen of het afronden van opleiding en carrière. De juiste zorg is essentieel.”
Zorgverleners die bij het AYA Zorgnetwerk zijn aangesloten, bieden ondersteuning die past bij de leeftijd, zowel tijdens als na de behandeling. Simone van Vegten, programmamanager bij het AYA Fonds en zelf een AYA, legt uit: “Kanker raakt elk aspect van je leven. Daarom moet zorg verder gaan dan alleen medische behandeling. Elke jongvolwassene heeft andere behoeften. Het is cruciaal dat AYA’s zich gezien en gesteund voelen op gebieden als werk, opleiding, relaties en geestelijke gezondheid. Dit kan alleen worden bereikt met financiële steun; elke bijdrage helpt.”