In het kort
- Drugskartels maken steeds vaker gebruik van tieners als koeriers door de kans op een mildere straf.
- Het aantal eerste overtreders dat betrapt wordt op het ophalen van gesmokkelde drugs is drastisch gestegen, waarschijnlijk door strengere straffen voor recidive.
- Sociaaleconomische factoren zoals eenoudergezinnen, criminaliteit in de buurt en een gebrek aan onderwijs maken jongeren kwetsbaarder voor rekrutering.
De laatste jaren is er een zorgwekkende trend ontstaan: het inzetten van tieners als drugskoeriers. Het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) meldt, op basis van onderzoek van de Havenpolitie, een flinke stijging in het aantal minderjarigen dat wordt opgepakt bij het ophalen van gesmokkelde drugs uit containers. In 2020 was slechts 1 procent van de gearresteerde drugskoeriers minderjarig; in 2022 was dit percentage gestegen naar 22 procent.
Toename van eerste overtreders
Deze stijging valt samen met een toename van het aantal eerste overtreders onder degenen die zijn opgepakt. Terwijl de helft van de gearresteerde drugskoeriers in 2020 geen strafblad had, was in 2022 meer dan driekwart een eerste overtreder. Deskundigen suggereren dat een wetswijziging in 2022, die de straffen voor het ophalen van gesmokkelde drugs verscherpte, deze trend mogelijk aanwakkert. Criminele organisaties zouden kunnen profiteren van de kans dat minderjarigen mildere straffen krijgen.
Sociaaleconomische factoren en verschuiving in de drugshandel
Het onderzoek wijst op sociaaleconomische factoren die bijdragen aan de kwetsbaarheid van jongeren voor rekrutering als drugskoerier. Mensen uit eenoudergezinnen of buurten met hogere criminaliteitscijfers zijn hier gevoeliger voor. Jongvolwassenen onder de 23 lopen een verhoogd risico wanneer zij een strafblad hebben, schulden hebben of vroegtijdig zijn gestopt met school.
Ondanks honderden arrestaties per jaar sinds 2020 is het aantal aangehouden drugskoeriers tussen januari en oktober vorig jaar gedaald tot 83. De verscherpte veiligheidsmaatregelen in de haven van Rotterdam verklaren deze daling gedeeltelijk. Tegelijkertijd hebben deze strengere controles mogelijk onbedoeld geleid tot een verschuiving van de drugshandel naar het naburige België. Opvallend is dat de helft van de 166 drugskoeriers die in de eerste zes maanden van 2025 in Antwerpen zijn gearresteerd, Nederlandse staatsburgers waren.