In het kort
- Amerikaanse President Trump had een ontmoeting met NAVO-secretaris-generaal Mark Rutte om de zorgen over een mogelijke terugtrekking van de Verenigde Staten uit het bondgenootschap te bespreken.
- Trumps eisen voor een grotere lastenverdeling onder de NAVO-bondgenoten en zijn weigering om de VS te betrekken bij het beveiligen van de Straat van Hormuz hebben de relaties binnen de organisatie onder druk gezet.
- Ondanks Trumps dreigementen maakt een wet uit 2023, die goedkeuring door het Congres vereist, een eenzijdige terugtrekking van de VS uit de NAVO juridisch lastig.
Amerikaanse president Donald Trump had een ontmoeting met NAVO‑secretaris‑generaal Mark Rutte tijdens oplopende spanningen over het conflict met Iran en Trumps mogelijke terugtrekking uit het trans‑Atlantische bondgenootschap.
Trump had zijn frustratie geuit over het feit dat de NAVO-bondgenoten niet hielpen bij het heropenen van de Straat van Hormuz nadat Iran deze effectief had afgesloten, wat leidde tot stijgende benzineprijzen. De ontmoeting met Rutte, met wie Trump een hartelijke band heeft, was bedoeld om deze bezorgdheden aan te pakken en mogelijk de dreigementen van de president te temperen.
Het recente staakt-het-vuren-akkoord tussen de Verenigde Staten en Iran, dat de heropening van de zeestraat omvat, zou naar verwachting een belangrijk gespreksonderwerp zijn tijdens hun besloten bijeenkomst. Woordvoerster van het Witte Huis Karoline Leavitt bevestigde dat Trumps overweging om de NAVO te verlaten tijdens de gesprekken aan de orde zou komen.
Eerdere diplomatieke inspanningen
Eerder die dag had minister van Buitenlandse Zaken Marco Rubio een ontmoeting met Rutte op het ministerie van Buitenlandse Zaken om kwesties te bespreken zoals de oorlog met Iran, de Amerikaanse inspanningen om het conflict tussen Rusland en Oekraïne te beëindigen, en een grotere lastenverdeling onder de NAVO-bondgenoten.
Trumps langdurige kritiek op de NAVO, in combinatie met zijn suggesties dat hij zich eenzijdig uit het bondgenootschap zou kunnen terugtrekken, heeft voor onrust gezorgd binnen de organisatie. Zijn recente opmerkingen over de oorlog in Iran hebben deze zorgen nog verder aangewakkerd. Ondanks de wederzijdse verdedigingsovereenkomst die de kern vormt van de NAVO, stelde Trump dat het beveiligen van de Straat van Hormuz niet de verantwoordelijkheid van Amerika was, maar van de landen die afhankelijk zijn van de olie die erdoorheen wordt vervoerd.
Rol van Rubio bij beschermende wetgeving
De mogelijke terugtrekking uit de NAVO stuit op juridische obstakels, aangezien een wet uit 2023 vereist dat het Congres hiermee instemt. Marco Rubio, nu Trumps minister van Buitenlandse Zaken, speelde een belangrijke rol bij het aannemen van deze wet toen hij nog senator was.
De acties van Trump hebben de alliantie nog verder onder druk gezet. Zijn vermindering van de Amerikaanse militaire steun aan Oekraïne en zijn dreigement om Groenland van Denemarken af te pakken hebben bijgedragen aan de groeiende spanning. Het conflict met Iran heeft deze spanningen nog versterkt, waarbij NAVO-bondgenoten Spanje en Frankrijk tijdens de oorlog de toegang van de VS tot hun luchtruim en militaire faciliteiten hebben beperkt.
De Britse premier Keir Starmer zou naar de Golfregio reizen om het staakt-het-vuren te steunen en mee te werken aan een veiligheidsplan voor de Straat van Hormuz na het conflict.