In het kort

• Vietnam biedt geldsubsidies en verlengd verlof aan om de dalende geboortecijfers te keren.
• De snelle vergrijzing van de bevolking vormt een bedreiging voor de toekomstige economische groei en de beroepsbevolking van het land.
• Financiële prikkels slagen er maar moeilijk in om de hoge kosten van wonen in de stad en kinderopvang te compenseren.

Om de dreiging van een vergrijzende bevolking tegen te gaan voordat het land volledige economische welvaart heeft bereikt, heeft Vietnam een ‘babybonus’-systeem ingevoerd na de afschaffing van de vroegere tweekindbeperking. Nieuwe wettelijke kaders en regels die vanaf deze woensdag van kracht worden, bieden financiële steun en verlengen het zwangerschapsverlof tot zeven maanden voor ouders die een tweede kind verwelkomen. Dat meldt AFP.

Volgens deze aangepaste regels kunnen moeders die hiervoor in aanmerking komen een eenmalige uitkering van maximaal 228 dollar (196 euro) krijgen, wat neerkomt op ongeveer tweederde van het gemiddelde maandsalaris. De overheid subsidieert ook screenings voor pasgeborenen en prenatale zorg. Pham Thi Lan van het Bevolkingsfonds van de VN (UNFPA) in Vietnam omschreef dit als een fundamentele verschuiving van het beheersen van de gezinsgrootte naar het stimuleren van bevolkingsgroei.

Verschuiving in de demografische strategie

Deze beleidsommezwaai is een ingrijpende verandering voor een land waar communistische partijleden tot voor kort nog gestraft konden worden voor het krijgen van drie kinderen. De urgentie komt voort uit een zorgwekkende demografische trend: door een combinatie van dalende geboortecijfers en een langere levensverwachting is Vietnam een van de snelst vergrijzende samenlevingen ter wereld geworden.

Hoewel deze veranderingen wijzen op algemene maatschappelijke vooruitgang, vrezen experts dat ze zullen leiden tot een krimpende beroepsbevolking en een overbelast sociaal zekerheidsstelsel.

Erfenis van bevolkingsbeperking

Historisch gezien begon de voorkeur van Vietnam voor kleine gezinnen in de jaren zestig om de bevolkingsgroei tijdens de oorlog in toom te houden, waarbij in 1988 een officiële limiet werd ingesteld. Hoewel deze maatregel minder dwingend was dan het vroegere éénkindbeleid van China, heeft hij het huidige landschap gevormd.

Hoewel het vruchtbaarheidscijfer van Vietnam met 1,93 hoger ligt dan dat van Japan of Zuid-Korea, blijft het onder het vervangingsniveau van 2,1. Prognoses wijzen erop dat in 2050 60-plussers een kwart van de bevolking zullen uitmaken, wat zal leiden tot een algehele bevolkingsafname.

Economische risico’s van een vergrijzende samenleving

Economen maken zich vooral zorgen omdat deze demografische verschuiving plaatsvindt terwijl Vietnam nog steeds een relatief laag inkomen heeft. Met een bbp per hoofd van de bevolking van ongeveer 5.000 dollar (4.25 duizend euro) is het land aanzienlijk armer dan Japan was toen het een vergelijkbare daling van het geboortecijfer doormaakte. Een rapport van de Wereldbank uit 2021 waarschuwde dat Vietnam maar heel weinig tijd heeft om hervormingen door te voeren voordat de economische groei sterk afneemt.

Ondanks de inspanningen van de overheid vinden veel jonge burgers de stimulansen onvoldoende. Zo vinden inwoners van Hanoi, zoals Nguyen Kim Bich en haar man, dat een kleine bonus en een extra maand verlof de hoge kosten van het opvoeden van een kind niet kunnen compenseren, zeker niet in combinatie met beperkte woonruimte.

Behoefte aan uitgebreide ondersteuning

Ook jongere werknemers zoals Tran Minh Anh, een kassamedewerkster, noemen mentale en financiële stress als de belangrijkste belemmeringen voor het moederschap. Ze geven aan dat bescheiden eenmalige uitkeringen niet genoeg zijn om de druk van de kosten voor kinderopvang te weerstaan.

Pham Thi Lan van het UNFPA sloot zich hierbij aan en merkte op dat de wet weliswaar een positieve stap is, maar dat er op de lange termijn uitgebreide ondersteuning nodig is om echt invloed te hebben op reproductieve keuzes, gezien de hoge kosten voor huisvesting en kinderopvang.

Schrijf je hieronder in voor onze GRATIS nieuwsbrief