In het kort

• Letland vraagt 7 miljard euro aan de EU om de torenhoge defensiekosten en handelsverliezen te compenseren.
• Grenslanden dragen onevenredig zwaar aan de financiële lasten van de veiligheid op het continent.
• Afschrikking op de lange termijn vereist structurele financiering, ongeacht of er een staakt-het-vuren is in Oekraïne.

Vanwege de toegenomen militaire dreiging vanuit Rusland en de economische gevolgen van verbroken handelsbanden vraagt Letland 7 miljard euro aan extra financiering aan bij de Europese Unie. Premier Andris Kulbergs stelt voor om deze middelen toe te wijzen via het Europees Fonds voor Concurrentievermogen binnen de komende zevenjarige begroting van de EU. Het doel is om de financiële druk te compenseren die wordt veroorzaakt door hogere defensie-uitgaven en de negatieve impact van sancties op de nationale economie.

Kosten van grensbeveiliging

Kulbergs stelt dat de strategische ligging van Letland aan de oostgrens een speciale financiële behandeling vereist. Hij beweert dat Letland, door het begrotingstekort te maximaliseren en schulden op te bouwen om zijn verdediging te versterken, in feite de veiligheid van het hele continent subsidieert. Bovendien wijst hij erop dat een groot deel van deze uitgaven ten goede komt aan rijkere EU-lidstaten, zoals Frankrijk, Duitsland en Nederland, die het benodigde militaire materieel leveren. Het gevraagde bedrag zou bijna de helft dekken van de geschatte Letse defensiebegroting van 15,1 miljard euro voor die periode.

Navigeren door EU-mechanismen en allianties

Hoewel de Europese Commissie van plan is de financiering voor veiligheid en concurrentievermogen op te voeren, worden deze middelen verdeeld via algemene EU-mechanismen en is er nog onderhandeld over de verdeling. Het standpunt van Letland wordt ingegeven door zijn rol als trouwe bondgenoot van Oekraïne en zijn besluit om de economische afhankelijkheid van Moskou drastisch te verminderen – een stap die het Baltische land vanwege historische handelspatronen bijzonder hard heeft geraakt. Kulbergs is van mening dat, hoewel de voordelen van collectieve veiligheid universeel zijn, de directe financiële last onevenredig zwaar op de frontlijnstaten drukt.

Binnenlandse politieke druk

Binnenlands wakkert deze financiële druk het politieke debat aan in de aanloop naar de parlementsverkiezingen in oktober. Hoewel centrumrechts nog steeds de overhand heeft, vinden sommige populistische figuren, zoals Ainārs Šlesers, dat de EU Letland moet compenseren telkens wanneer sancties worden verlengd, om onhoudbare economische schade te voorkomen. Ondertussen pleit de gemarginaliseerde partij „Sovereign Power“ voor een volledig herstel van de banden met Rusland. Ondanks deze interne druk blijft Kulbergs hard opstellen: hij stelt een totaalverbod op visa voor Russische burgers voor en bekritiseert de voorzitter van de Europese Raad omdat die zonder collectief mandaat communicatiekanalen met het Kremlin openhoudt.

Internationale eisen en herstelbetalingen

Op het internationale toneel pleit de Letse leider voor de herverdeling van bevroren Russische staatsactiva aan Oekraïne. Hoewel er binnen de EU discussie is over de juridische aspecten van het gebruik van de ongeveer 210 miljard euro aan activa, staat Kulbergs erop dat deze middelen moeten worden ingezet.

Wat de toekomstige diplomatie betreft, stelt hij dat de relaties met Moskou alleen kunnen worden hersteld als Rusland herstelbetalingen doet en oorlogsmisdadigers ter verantwoording roept, net zoals Duitsland dat na de Tweede Wereldoorlog heeft gedaan.

Strategie voor afschrikking op de lange termijn

Uiteindelijk waarschuwt Kulbergs dat een staakt-het-vuren in Oekraïne de gevaren voor Letland niet wegneemt. Hij denkt dat de terugkeer van doorgewinterde soldaten en de verschuiving van de Russische oorlogseconomie de instabiliteit aan de grens juist zou kunnen vergroten. Daarom vindt hij dat het EU-beleid rekening moet houden met de langetermijnkosten van afschrikking en de systematische verdediging van de oostflank van Europa.

Schrijf je hieronder in voor onze GRATIS nieuwsbrief