In het kort
- De EU wil dat TikTok zijn app anders maakt om verslavende functies te verminderen en het welzijn van gebruikers te beschermen.
- TikTok kan miljardenboetes krijgen als het niet goed reageert op de zorgen van de EU over ontwerpkeuzes die bijdragen aan overmatig gebruik.
- Dit is een belangrijke verandering in de regelgeving, waarbij de focus ligt op het ontwerp van het platform in plaats van alleen op het modereren van content om verslaving aan sociale media tegen te gaan.
De Europese Unie heeft een richtlijn aan TikTok gegeven waarin ze vraagt om het ontwerp aan te passen om zorgen over verslavende functies weg te nemen. Deze actie volgt op een onderzoek dat de Europese Commissie in februari 2024 startte naar het Chinese videoplatform. De voorlopige bevindingen van de Commissie laten zien dat TikTok niet goed heeft gekeken naar de mogelijke schade van functies zoals automatisch afspelen voor het welzijn van gebruikers, vooral voor kinderen.
Reactie van TikTok
TikTok is het niet eens met de bevindingen, noemt ze “absoluut onjuist en volkomen ongegrond” en zegt dat het van plan is ze aan te vechten. Het platform heeft echter de kans gekregen om te reageren op de zorgen van de EU. Als TikTok er niet in slaagt deze kwesties naar tevredenheid op te lossen, kan het boetes krijgen ter hoogte van 6 procent van zijn wereldwijde jaaromzet, die naar schatting in de tientallen miljarden loopt.
Henna Virkkunen, hoofd technologie van de EU, benadrukte dat TikTok zijn dienstontwerp in Europa moet aanpassen om boetes te voorkomen. De Commissie heeft verschillende wijzigingen voorgesteld, waaronder het invoeren van “schermpauzes” voor gebruik ’s nachts en het aanpassen van algoritmen om gepersonaliseerde content minder vaak te tonen. Daarnaast stellen ze voor om de functie “oneindig scrollen” uit te schakelen, waarmee gebruikers snel door miljoenen video’s kunnen bladeren.
Mening deskundigen
Deskundigen hebben zich over de situatie gebogen en wijzen op het belang van deze ontwikkeling. Professor Sonia Livingstone van de London School of Economics merkte op dat TikTok weliswaar enkele veiligheidstools heeft geïmplementeerd, maar dat deze onvoldoende zijn om aan de EU-richtlijnen te voldoen. Ze wees erop dat jongeren deze wijzigingen graag zien en uitte haar frustratie over het feit dat winst voorrang lijkt te krijgen boven hun welzijn.
Socialemedia-expert Matt Navarra erkende dat de term “verslavend” vaak verkeerd wordt gebruikt in discussies over sociale media, maar hij denkt dat de bevindingen van de Commissie gebaseerd zijn op gedragswetenschap. Hij beschreef dit als een “aardverschuiving” in de regelgeving voor sociale mediaplatforms, omdat het de eerste keer is dat een grote toezichthouder het ontwerp direct als een probleem aanpakt in plaats van zich alleen te richten op inhoudsmoderatie.
EU-regulering van grote techbedrijven
Dit is niet de eerste keer dat de EU zich bezighoudt met de regulering van grote techbedrijven. In december 2024 startte zij een apart onderzoek naar TikTok in verband met vermeende buitenlandse inmenging tijdens de Roemeense verkiezingen. Daarnaast werd in januari een onderzoek gestart naar het X-platform van Elon Musk vanwege zorgen dat de AI-tool Grok werd gebruikt om seksueel expliciete afbeeldingen van echte personen te genereren. Bovendien legde de EU in december 2025 X een boete op van 120 miljoen euro (105 miljoen pond) voor zijn blauwe vinkje-verificatiesysteem, dat als misleidend werd beschouwd omdat het bedrijf accountgebruikers niet voldoende controleerde.
Sociale media-analist Paolo Pescatore zag deze laatste aankondiging als een “realiteitscheck” voor TikTok en een “waarschuwingsschot” voor alle sociale mediaplatforms. Hij zag een verschuiving in de prioriteiten van de markt, van het maximaliseren van betrokkenheid naar het ontwikkelen van verantwoordelijkheid, waarbij regelgevers nu over de tools beschikken om deze veranderingen af te dwingen.