In het kort
- Bonobo Kanzi liet zien dat hij begrijpt wat doen alsof is door steeds een beker met denkbeeldige vloeistof te kiezen in plaats van een lege beker.
- Kanzi kon goed het verschil maken tussen echte en denkbeeldige vloeistoffen, wat laat zien dat hij het concept van fantasiespel begrijpt.
- Deze baanbrekende bevindingen laten zien dat fantasierijk denken misschien niet alleen bij mensen voorkomt, maar ook bij onze naaste verwanten, de primaten.
Wetenschappers hebben nieuw bewijs gevonden dat bonobo’s kunnen doen alsof. Die vaardigheid werd lange tijd als typisch menselijk beschouwd. Het onderzoek stond onder leiding van dr. Amalia Bastos van de Universiteit van St Andrews.
De onderzoekers bestudeerden Kanzi, een inmiddels overleden bonobo die bekendstond om zijn cognitieve vaardigheden. Hun experimenten tonen aan dat hij denkbeeldige situaties kon begrijpen.
Experimenteren met denkbeeldige vloeistoffen
De onderzoekers trainden Kanzi eerst om bakjes met sap te herkennen. Daarna introduceerden ze denkbeeldige scenario’s. Ze gebruikten lege, doorzichtige bekers en deden alsof ze vloeistof uit een lege kan inschonken.
Opvallend genoeg koos Kanzi telkens voor de beker die zogenaamd “vol” was. Daarmee liet hij zien dat hij het concept van een denkbeeldige vloeistof begreep. Zijn keuzes lagen duidelijk boven het toevalsniveau. Hij reageerde dus niet zomaar op handgebaren, maar leek het idee achter de handeling te snappen.
Onderscheid echt en denkbeeldig
In een volgende test kreeg Kanzi een beker met echt sap en een lege beker. De onderzoekers deden opnieuw alsof ze vloeistof in de lege beker goten. Dit keer koos Kanzi resoluut voor de beker met echt sap. Zo maakte hij duidelijk onderscheid tussen echte en denkbeeldige stoffen.
In een laatste experiment moest hij de locatie aanwijzen van een denkbeeldige druif in een van twee doorzichtige bakjes. Ook daar slaagde hij in.
De onderzoekers benadrukken wel dat de resultaten niet automatisch gelden voor alle bonobo’s. Toch leveren de testen sterk bewijs dat ook niet-menselijke dieren over verbeeldingsvermogen beschikken.
Meer onderzoek nodig
Professor Zanna Clay van de Universiteit van Durham was niet betrokken bij het onderzoek. Zij noemt het experiment baanbrekend, maar pleit voor bijkomend onderzoek bij bonobo’s uit verschillende leefomgevingen.
Volgens Clay delen mensen en bonobo’s een sterke evolutionaire band. Beide soorten tonen geavanceerde cognitieve vaardigheden en functioneren in complexe sociale groepen. Het zou volgens haar zelfs verrassend zijn als zulke mentale capaciteiten niet bij nauw verwante soorten voorkomen.