In het kort
- De Algemene Vergadering van de Verenigde Naties heeft de transatlantische slavenhandel officieel veroordeeld als de “ernstigste misdaad tegen de menselijkheid”.
- Hoewel veel landen de resolutie steunden, uitten sommigen hun bezorgdheid over het rangschikken van historische gruweldaden en juridische uitdagingen rond herstelbetalingen.
- Ghana vierde de resolutie als een stap in de richting van genezing en gerechtigheid voor de afstammelingen van tot slaaf gemaakte Afrikanen.
De Algemene Vergadering van de Verenigde Naties keurde met overweldigende meerderheid een door Ghana ingediende resolutie goed, waarin de transatlantische slavenhandel officieel werd bestempeld als de “ernstigste misdaad tegen de menselijkheid” die ooit is begaan. Terwijl 123 landen voor de resolutie stemden, waren drie landen, de Verenigde Staten, Israël en Argentinië, tegen. Tweeënvijftig andere lidstaten, waaronder België en Nederland, onthielden zich van stemming. Dat meldt NOS.
Debat over herstelbetalingen
De resolutie roept landen op om gesprekken te voeren over herstelbetalingen voor afstammelingen van tot slaaf gemaakte Afrikanen. Dit leidde tot discussie, waarbij sommige landen, zoals het Verenigd Koninkrijk, hun bezorgdheid uitten over het creëren van een hiërarchie van historische gruweldaden. Ze voerden aan dat het bestempelen van één gruweldaad als “de ergste” andere gruwelijke gebeurtenissen in de geschiedenis bagatelliseert.
Ook de vertegenwoordiger van de Europese Unie uitte haar bezorgdheid over het gebruik van superlatieve taal en mogelijke juridische inconsistenties in de resolutie. Ze wees op problemen met het met terugwerkende kracht toepassen van internationale wetten die tijdens het tijdperk van de slavenhandel nog niet bestonden, en trok de geldigheid van claims op herstelbetalingen in twijfel. De Verenigde Staten verklaarden expliciet dat ze niet bereid waren om over herstelbetalingen te praten, en stelden dat ze geen recht op compensatie erkennen voor historische misstanden die destijds volgens het internationaal recht niet illegaal waren.
Ghana viert resolutie
Ondanks deze bezwaren prees de president van Ghana de resolutie als een belangrijke stap op weg naar “genezing en gerechtigheid”. De Afrikaanse Unie pleit al lang voor een gezamenlijke aanpak van schadevergoedingen door voormalige koloniale machten. De secretaris-generaal van de VN vertelde dat we de blijvende erfenis van slavernij en racisme onder ogen moeten zien, en drong aan op maatregelen om barrières weg te nemen die mensen van Afrikaanse afkomst beletten hun rechten uit te oefenen en hun volledige potentieel te benutten.
Excuses
Nederland is het enige Europese land dat zich formeel heeft verontschuldigd voor zijn rol in de slavenhandel. Koning Willem-Alexander bood op 1 juli 2023, tijdens de Nationale Herdenkingsdag voor Slavernij, publiekelijk zijn excuses aan en vroeg ook om vergeving. Later dat jaar accepteerden afstammelingen van tot slaaf gemaakte Afrikanen en inheemse gemeenschappen deze excuses. Premier Mark Rutte bood in december 2022 namens de Nederland officieel zijn excuses aan.
Europese handelaren profiteerden enorm van de verkoop van tot slaaf gemaakte Afrikanen, die vervolgens voornamelijk werden gedwongen om op plantages te werken. Ze moesten zwaar lichamelijk werk verrichten en kregen zware straffen voor zelfs de kleinste overtredingen. De grootschalige slavenhandel kwam uiteindelijk tot een einde in de tweede helft van de 19de eeuw.