In het kort
- Intensieve, langdurige training verhoogt de cardiovasculaire risico’s voor mensen van 35 jaar en ouder.
- De voordelen van lichaamsbeweging bereiken een plateau bij ongeveer drie tot vijf uur wekelijkse activiteit, met een mogelijk afnemend rendement boven deze drempel.
- Masters-atleten moeten samen met artsen een balans vinden tussen trainingsdoelen en mogelijke risico’s voor de hartgezondheid, waarbij ze zich ervan bewust moeten zijn dat de symptomen kunnen verschillen van die bij de algemene bevolking.
Mensen van 35 jaar en ouder die intensief en langdurig sporten, lopen mogelijk een verhoogd risico op specifieke hart- en vaatproblemen.
Deze bevinding komt uit internationaal onderzoek waarbij Radboudumc betrokken was, gericht op mastersatleten, zowel recreatieve als topsporters die uithoudingssporten beoefenen zoals wielrennen, triatlons en marathonlopen. Het onderzoek constateerde een verhoogde kans op hartritmestoornissen en verkalking van de kransslagaders bij deze atleten met minstens vijf tot tien jaar intensieve training.
Hoewel sporten tal van gezondheidsvoordelen biedt, wijst het onderzoek op mogelijke cardiovasculaire risico’s bij mensen die langdurig en intensief sporten. Intensief sporten wordt gedefinieerd als fysieke inspanning die je hartslag en ademhaling aanzienlijk verhoogt, waardoor normaal praten moeilijk wordt.
Voordelen en risico’s van lichaamsbeweging afwegen
Ondanks deze bevindingen benadrukken onderzoekers dat lichaamsbeweging in principe nog steeds goed voor je is. De Nederlandse Gezondheidsraad adviseert minimaal 150 minuten matig intensieve lichaamsbeweging per week. De gezondheidsvoordelen zijn het grootst als mensen die niet actief zijn gaan sporten, met een piek bij ongeveer drie tot vijf uur wekelijkse activiteit.
Er zijn echter aanwijzingen dat het overschrijden van deze drempel kan leiden tot afnemende voordelen en mogelijke gezondheidsrisico’s.
Het precieze punt waarop intensiteit en duur schadelijk worden, is nog onbekend. Onderzoekers blijven de biologische mechanismen onderzoeken die ten grondslag liggen aan deze verhoogde risico’s. De meest voorkomende hart- en vaataandoeningen bij goed getrainde sporters zijn hartritmestoornissen en verkalking van de kransslagaders.
Unieke verschijningsvormen van hart- en vaatziekten bij sporters
Bovendien kunnen hart- en vaatziekten zich bij sporters anders manifesteren dan bij de algemene bevolking. Een plotselinge, onverklaarbare achteruitgang in sportprestaties kan een vroeg waarschuwingssignaal zijn, naast typische symptomen zoals pijn op de borst of kortademigheid tijdens inspanning.
Atleten en artsen worden aangespoord om verhoogde risicofactoren, zoals hoge bloeddruk of een hoog cholesterolgehalte, serieus te nemen, ook al wordt een goede conditie vaak gezien als een verzachtende factor. De onderzoeksresultaten hebben bijgedragen aan de ontwikkeling van bijgewerkte richtlijnen door Europese en Amerikaanse cardiologische verenigingen, gericht op het verbeteren van de opsporing en behandeling van hartziekten bij mastersatleten.
Gezamenlijke besluitvorming voor sporters
Deze richtlijnen leggen de nadruk op gezamenlijke besluitvorming tussen artsen en sporters, waarbij medische risico’s zorgvuldig worden afgewogen tegen trainingsdoelen. Bij deze aanpak worden de individuele doelen van de sporter meegenomen, naast mogelijke behandelingsopties, risico’s, prognose en symptomen. De richtlijn erkent ook dat de symptomen bij sporters kunnen verschillen, waarbij het kan gaan om prestatieverlies in plaats van de klassieke indicatoren zoals pijn op de borst of ernstige kortademigheid.