In het kort
- Paulo Fonseca is in 2022 met zijn gezin moedig uit Oekraïne gevlucht toen de oorlog uitbrak.
- De ervaring heeft een diepe indruk op Fonseca gemaakt en zijn woede aangewakkerd over de ontoereikende steun van de internationale gemeenschap aan Oekraïne.
- Fonseca spreekt de hoop uit ooit naar Oekraïne terug te keren en via voetbal bij te dragen aan de wederopbouw van het land.
Paulo Fonseca, voormalig coach van Shakhtar Donetsk en nu manager van Olympique Lyon, vertelt over zijn vlucht uit Oekraïne met zijn gezin toen de oorlog in 2022 uitbrak. Hoewel hij en zijn Oekraïense vrouw Kateryna eerst van plan waren om op 22 februari te vertrekken, stelden ze hun vertrek uit door administratieve rompslomp en de vele files op de wegen naar het oosten. Daardoor moesten ze op 24 februari, toen de bommen begonnen te vallen, snel op zoek naar een veilige plek. Dat vertelt hij in een interview met L’Equipe.
De weg naar veiligheid
Op zoek naar een veilige plek kwamen de Fonseca’s terecht tussen talloze andere families die ook probeerden te vluchten. Gelukkig kwam het management van Shakhtar Donetsk tussenbeide en boden ze onderdak aan in een bunker van een hotel van de eigenaar van de club. Zo kon hij samen met andere clubleden en medewerkers de nacht overleven. De volgende dag regelde de Portugese ambassade vervoer, waardoor de familie met alleen de kleren die ze aanhadden kon vertrekken. Hun weg door Oekraïne was super gevaarlijk, met wegversperringen, files en sirenes van bommeldingen. Dit allemaal terwijl ze mogelijke Russische soldaten moesten ontwijken.
Toen ze de Moldavische grens bereikten, voelden ze een broodnodige opluchting. Ze konden eindelijk even pauzeren voor eten en wat drinken, wat in schril contrast stond met de angst en onzekerheid die ze hadden doorstaan.
Onuitwisbare littekens
Fonseca’s ervaring in Oekraïne heeft een onuitwisbare indruk op hem gemaakt. Hij is nog steeds diep geraakt door de aanhoudende oorlog en de gevolgen daarvan voor zijn familie en het Oekraïense volk. Het zien van het escalerende geweld en de verwoesting heeft zijn woede aangewakkerd, vooral omdat hij vindt dat de internationale gemeenschap niet genoeg heeft gedaan om Oekraïne te steunen.
Hij vertelt hoe zelfs in Kiev, waar het leven voor de invasie vrij normaal was (ondanks het conflict in het Oosten van Oekraïne sinds 2014), het aanvankelijke ongeloof over de mogelijkheid van oorlog werd weggevaagd door het geluid van explosies. Fonseca herinnert zich nog levendig hoe hij rook boven de stad zag en een diep gevoel van angst voelde dat hem sindsdien niet meer heeft losgelaten.
De last dragen
Zijn vrouw Kateryna, die uit Donetsk komt, draagt de last van dit conflict nog zwaarder. Haar familie is twee keer ontheemd geraakt: eerst van Donetsk naar Kiev in 2014, toen pro-Russische separatisten de macht grepen, en vervolgens opnieuw van Kiev naar Portugal in 2022. De verwoesting van hun huis in de buurt van Donetsk toont maar een deel van het enorme leed dat de Oekraïners hebben doorstaan.
Fonseca zijn zoon was pas drie jaar oud was toen ze Oekraïne verlieten. Ondanks zijn leeftijd vraagt hij vaak of ze terug kunnen naar Kiev. De impact van de oorlog op het dagelijks leven is duidelijk, aangezien Oekraïners worstelen met de constante dreiging van bommen en raketten terwijl ze proberen een schijn van normaliteit te behouden.
Liefde voor Oekraïne
Ondanks de onrust blijft Fonseca van Oekraïne en de bevolking houden. Hij zegt dat hij ooit terug wil keren om via voetbal bij te dragen aan de wederopbouw van het land. Fonseca en zijn vrouw staan ook in goed contact met de familie die daar nog woont.
De ex-coach van Shakthar Donetsk heeft kritiek op de internationale reactie op de oorlog en zegt dat Europa leiders nodig heeft met meer lef, zoals Emmanuel Macron, die zich consequent tegen Rusland heeft verzet. Fonseca veroordeelt ook de onverschilligheid van Donald Trump ten opzichte van de benarde situatie van de Oekraïners en zegt dat de voormalige Amerikaanse president economische belangen boven mensenlevens stelde.
Fonseca vraagt zich af of het boycotten van het WK, dat deze zomer gedeeltelijk in de Verenigde Staten wordt gehouden, een effectieve manier is om te protesteren tegen het standpunt van Trump en het besluit van FIFA-voorzitter Gianni Infantino om hem de FIFA Peace Prize toe te kennen. Hij vindt de acties van Infantino even teleurstellend en zegt dat hij financieel gewin boven gerechtigheid voor Oekraïne stelt. Fonseca is teleurgesteld en beschaamd dat Donald Trump de FIFA Peace Prize heeft gekregen en vindt het een schande die de waarden van het voetbal ondermijnt.