Netflix pakt opnieuw uit met David Fincher. Het is hij die
zijn schouders destijds – het lijkt een eeuwigheid geleden –onder House Of
Cards zette en daarmee bewees dat ook streamingkanalen voor eigen straffe series garant kon
staan. Het is ook hij die met onder andere Se7en, Fight Club, Zodiac, The
Social Network en Gone Girl al meer dan een paar straffe films heeft gemaakt. Naarmate
de productie vorderde nam Fincher de serie meer in handen en werd er steeds
meer afgeweken van de oorspronkelijke scenario’s die Joe Penhall had
geschreven. Penhall verliet uiteindelijk de serie.
De insteek van Mindhunter is ontzettend boeiend. We volgen
Holden Ford, een gijzelingsonderhandelaar en leerkracht bij de FBI die de
redenen achter misdaad steeds minder lijkt te begrijpen en steeds meer begint
te beseffen dat psychologie weleens de ontbrekende factor zou kunnen zijn in
het begrijpen van seriemoordenaars.
Hij komt in
contact met de post doc studente Debbie en besluit dan om samen met de meer
ervaren agent en professor Bill Tench zijn collega’s duidelijk te maken dat de
factor psychologie niet overschat kan worden in hun werk. In tweede instantie gaan ze ook seriemoordenaars interviewen om zo meer inzicht te krijgen in de psyche en die kennis te gebruiken in toekomstige zaken.
Netflix
Mindhunter speelt zich af in de tweede helft van de jaren
zeventig. JFK is nog niet zolang geleden vermoord, de wonde van de oorlog in
Vietnam is nog gapende, vier studenten worden vermoord door de National Guard
tijdens een protest tegen die oorlog, Watergate is nog vers, Charles Manson
gaat vlot over de lippen. In de openingsaflevering horen we Holden ergens
zeggen “De wereld kent geen logica meer, de misdaad dus ook niet.” Hij raakt
aan de praat met Debbie, een post doc studente sociologie die hem vertelt over
Durkheim en diens theorie dat criminaliteit een reactie is op wat er mis loopt
in de samenleving. In Mindhunter gaat het over een ander tijdperk, maar
evengoed zou het over vandaag kunnen gaan. Over Trump, over IS en over
gigantische schietpartijen in Las Vegas.
Drie personages om te zien:
1. Ed Kemper/Jerry Brudos (Cameron Britton/Happy Anderson)
Een puntje van kritiek op Mindhunter is dat de serie beter is in zijn bij- dan in zijn
hoofdrollen. Met name de moordenaars die ondervraagd worden en die elke keer maar
één of twee afleveringen meespelen, blinken uit. We hebben er twee uitgepikt,
Ed Kemper en Jerry Brudos. Ed Kemper is de eerste die aan bod komt. Hij lijkt
vriendelijk, is intelligent en objectief en hij houdt ervan te vertellen over
hem, zijn daden en beweegredenen. Dat hij dat met zo een afstand en gemak doet,
maakt hem griezelig. De acteerprestatie is briljant.
Netflix
De tweede die opviel was
Happy Anderson als Jerry Brudos. Hij lijkt wel het tegengestelde van Kemper:
hij is weerspannig, wil eigenlijk helemaal niet praten, ontkent zijn misdaden
en stelt keer op keer dat het bewijs tegen hem verzonnen en de bekentenis
afgedwongen is. En o ja, hij heeft een ding voor vrouwenschoenen. Ook hier:
akelig goed gespeeld.
Netflix
2. Wendy Carr (Anna Torv)
Ze
is de grote vernieuwer in de reeks. Niet alleen is ze een hoog aangeschreven
wetenschapper, het is ook zij die Ford en Tench richting professionalisering
leidt. Of ten minste wil leiden. In de eerste helft combineert ze haar job aan de universiteit van Bosten
met haar werk bij de FBI, daarna kiest ze voluit voor Quantico, tegen het
advies van haar vriendin in. Want ja, Carr is niet alleen een onafhankelijke,
intelligente en succesvolle vrouw, ze is ook lesbisch.
Netflix
3. Bill Tench (Holt McCallany)
Met betere hoofdrolspelers zou Mindhunter nog beter zijn geweest. Van de twee special agents die
de serie dragen komt Holt McCallany als Bill Tench nog het best weg. Hij is de
meest doorleefde van de twee, degene met ervaring, en hij heeft ook een
boeiende thuissituatie.
Hij kon geen kinderen krijgen met zijn vrouw Nancy dus
besloten de twee een kind te adopteren. Dat kind is Brian en het contact met
zijn adoptievader loopt moeilijk. Brian praat niet tegen Bill, knuffelt hem
niet en kijkt hem niet in de ogen. Wanneer Nancy muziektherapie oppert, staat
Bill weigerachtig tegenover een “hippietherapeut”, terwijl hij net degene is
die het belang van psychologie ingang doet proberen te vinden bij de FBI.
Netflix
Waarom kijken?
Wat Mindhunter zo
interessant maakt, is het pionierswerk van Ford en Tench. Want wat doorheen de
decennia nog steeds niet veranderd is, is dat wat onbekend is, angst aanjaagt
en op weerstand botst. Waarom is het niet goed zoals het was? We zagen de
laatste jaren in het uitstekende Halt And
Catch Fire over de intrede van de computer, in Masters Of Sex waarin de uitstekende Dr. Masters zowat heel de
medische wereld tegen hem krijgt omdat hij onderzoek wil doen naar seks en
seksualiteit en in The Knick: wie
pioniert, rijdt mensen tegen hun kar.
Daar trekt agent Ford zich weinig of niets van aan. Hij streeft
naar een beter en completer begrip en is ervan overtuigd dat waanzin alleen te
voorkomen is wanneer je waanzin begrijpt. Omstandigheden beïnvloeden gedrag en
zelfs iemand als Charles Manson kan gevormd zijn door zijn jeugd en zijn
verleden, dat is zijn standpunt. Dat is ook de reden waarom hij gaat praten met
Ed Kemper (Cameron Britton lijkt sprekend op de echte Edmund Kemper), een reus
van 2.10 meter, een seriemoordenaar die jonge meisjes vermoordde, maar ook zijn
eigen moeder vermoordde en nadien een seksueel spelletje deed met haar hoofd.
Netflix
Op roadtrip
Van daaruit start een roadtrip en gaan Ford en Tench meer
seriemoordenaars interviewen om zo meer en meer informatie te vergaren,
op
een puur wetenschappelijke manier, met vallen en opstaan. Wendy Carr,
een
onderzoeker van de universiteit van Boston, hamert op een uniforme
methode en wil de twee agenten meer naar uniformiteit leiden, maar
vooral agent Ford weigert om van zijn intuïtie af te stappen.
Op hun weg wordt hun hulp ingeroepen bij plaatselijke en
opmerkelijke zaken die bijna altijd een seksuele component hebben. De
moordenaars en verdachten zijn zonder uitzondering mannen, de slachtoffers zijn
zonder uitzondering vrouwen.
De zaak van Beverly Jean en Benjamin (vanaf E4) in
het bijzonder is ontzettend interessant in een tijd waarin seksuele intimidatie
de nieuwssites en de sociale media beheerst. Ergens in E5 voeren Ford en Tench
de discussie wat een vrouw op haar eentje in een café kan doen. Is ze daar per
definitie om een vent op te pikken? Is het geheel ondenkbaar dat ze gewoon iets
komt drinken? Onze eerste gedachte daarbij was “Hoe ouderwets”, onze tweede
gedachte was “Er is verdorie nog niks veranderd.”
Hoewel David Fincher ons in de openingsscène meteen middenin
de actie dropt, is Mindhunter vooral
een reeks waarin veel nagedacht wordt over wat ongeweten is, over de
“waarom?”-factor. Er wordt gespeculeerd en uitgelegd aan wie niet wil
luisteren. Dat gegeven zou een aantal kijkers kunnen afschrikken, maar de serie
is nu eenmaal gebaseerd op het non-fictie boek
Mind Hunter: Inside the FBI’s
Elite Serial Crime Unit, van John E. Douglas and Mark Olshaker. Dat de
serie dus eveneens eerder academisch van instelling is, is niet meer dan
normaal. Een groot gedeelte van de reeks speelt zich af in schemerige kantoren
of verhoorruimtes.
Toch wordt er ook geteased. In het begin van de afleveringen
zien we vanaf de derde aflevering een man met een brilletje, een ADT Serviceman.
Op het eerste zicht een doodgewone man, maar omdat hij in Mindhunter opgevoerd wordt, weten we dat dat maar een kwestie van
tijd is.
Mindhunter is
ideaal voor wie altijd al gefascineerd is door (serie)moordenaars en hun
motieven, maar nooit op hen toe durfde stappen, ideaal voor iedereen die in
psychologie en criminologie geïnteresseerd is of in politiezaken. Of gewoon:
voor al wie van gestaag spanningsopbouwende televisie houdt.
