In het kort
- Nieuw onderzoek bevestigt twee oorspronkelijke “blauwe zones” – Sardinië en Ikaria – waar mensen uitzonderlijk lang leven.
- Factoren zoals oorlog en verwesterlijking hebben een negatieve invloed op de gezondheid van de bevolking in eerder erkende blauwe zones zoals Okinawa.
- Isolatie blijkt een sleutelrol te spelen bij het ontwikkelen van unieke eigenschappen die bijdragen aan een lang leven in klassieke blauwe zones.
Onderzoekers zijn al lang geïntrigeerd door het fenomeen van hotspots voor een lang leven, ook wel “blauwe zones” genoemd, waar bewoners een uitzonderlijk lange levensduur hebben en een hoge concentratie honderdjarigen. Hoewel deze beweringen de laatste jaren op scepsis stuitten vanwege zorgen over de nauwkeurigheid van leeftijden en het bijhouden van gegevens, heeft nieuw onderzoek het bestaan van sommige blauwe zones bevestigd.
Strenge criteria
Het onderzoek, gepubliceerd in The Gerontologist, hanteerde strenge criteria voor aanwijzing als blauwe zone. Deze omvatten een geografisch gedefinieerde regio met een ongewoon hoge concentratie van mensen die de afgelopen 150 jaar ouder dan 90 jaar zijn geworden, ondersteund door verifieerbare geboorte- en sterftecijfers. Bovendien wordt een langdurige goede gezondheid op latere leeftijd beschouwd als cruciaal bewijs.
De analyse bevestigde twee regio’s: Sardinië, Italië, en Ikaria, Griekenland. In de regio Ogliastra op Sardinië was het aantal honderdjarigen aanzienlijk hoger dan in de rest van Europa, met een bijna gelijke verhouding mannelijke en vrouwelijke honderdjarigen. Ikaria, een klein Grieks eiland, toonde ook een hoog percentage inwoners van 90 jaar of ouder, boven het nationale gemiddelde.
Veranderende landschappen
Uit het onderzoek bleek echter ook dat twee eerder erkende blauwe zones – Okinawa, Japan, en Nicoya, Costa Rica – niet langer aan de criteria voldoen. In Okinawa lijken factoren als oorlog en verwesterlijking een negatieve invloed te hebben gehad op de gezondheid van de eilandbewoners. Nicoya had te maken met een krimpende blauwe zone, waar latere generaties om redenen die nog niet helemaal duidelijk zijn minder kans hadden om honderdjarige te worden.
Interessant genoeg zagen de onderzoekers een gemeenschappelijk thema van isolatie bij de klassieke blauwe zones. Door hun afgelegen locaties, vaak op eilanden of schiereilanden, konden ze unieke culturele en mogelijk genetische eigenschappen ontwikkelen.
Nieuwe horizonten
In de toekomst worden kandidaatregio’s in Nederland, China en Martinique momenteel gevalideerd om mogelijk erkend te worden als nieuwe blauwe zones. Het lopende onderzoek naar deze hotspots voor een lang leven belooft waardevolle inzichten op te leveren in levensstijlfactoren die bijdragen aan een lang, gezond leven.