Betrap je jezelf er wel eens op dat je op je werk toch alles probeert af te krijgen, terwijl je eigenlijk liever in je bed zou willen liggen om eens goed uit te zieken? Onderzoekers zeggen dat dit kan leiden tot een vicieuze cirkel van buitensporige werkdruk en voortdurende vermoeidheid, zéker als je thuiswerkt. Hoe kunnen we onze aanwezigheid beperken?
Veel mensen gaan ziek naar hun werk, vaak om verschillende redenen: omdat ze het geld nodig hebben, zich geen verlof kunnen veroorloven, vanwege baanonzekerheid, enzovoort … Maar de prijs kan hoger zijn dan een dag zwoegen op het werk met hoofdpijn en/of een loopneus.
Uit een recente studie van onderzoekers van de Rijksuniversiteit Groningen en de Technische Universiteit Chemnitz (TU Chemnitz) en de Hochschule Bonn-Rhein-Sieg in Duitsland bleek dat “als iemand vaak ziek is maar toch blijft werken, dat op termijn kan leiden tot een toename van vermoeidheid”.
“Wie regelmatig aanwezigheid vertoont, loopt het risico in een spiraal van overbelasting en vermoeidheid terecht te komen”, waarschuwt dr. Oliver Weigelt, universitair docent arbeids- en organisatiepsychologie aan de Rijksuniversiteit Groningen en medeauteur van de studie.
Hoewel de bredere betekenis van “presenteïsme” is dat je langer op je werkplek aanwezig bent dan nodig is, om wat voor reden dan ook, het meestal wordt begrepen als: werken terwijl je ziek bent.
In het onderzoek, gepubliceerd in het Journal of Occupational Health Psychology van de American Psychological Association, hielden 123 werknemers gedurende 16 weken een wekelijks dagboek bij. Hierin noteerden ze of ze ziek hadden doorgewerkt en hoe moe ze zich voelden. De uitkomst was duidelijk. Hun vermoeidheidsniveau steeg aanzienlijk in de weken dat ze ziek werkten én het bleef verhogen in de daaropvolgende weken.
De onderzoekers hielden ook met andere factoren rekening als mogelijke oorzaken van uitputting, namelijk ziekteverschijnselen, werkdruk en tijdsdruk.
“Mensen die werken terwijl ze ziek zijn, hebben aanzienlijk langer nodig om te herstellen”, zegt onderzoeksleider dr. Carolin Dietz, wetenschappelijk onderzoeker aan de TU Chemnitz. Veel mensen onderschatten hoeveel energie het lichaam nodig heeft om weer op krachten te komen.
Werken of thuisblijven?
“Beoordeel eerlijk je werkvermogen en je bereidheid om je gezondheid op de lange termijn op het spel te zetten door toch te gaan”, zegt dr. Bertolt Meyer, hoogleraar aan de TU Chemnitz. Hij voegt daaraan toe dat werkgevers ook baat hebben bij het feit dat werknemers zich ziekmelden.
“Presenteïsme kan voor werknemers praktisch lijken, maar het leidt op de middellange termijn tot lagere prestaties en hogere kosten [voor werkgevers]”, merkt hij op.
Deskundigen adviseren dat je moet praten met je leidinggevende als je je lichamelijk niet in staat voelt om te werken. “Wacht niet tot je volledig bent uitgeput. Het is niet zoals bij een salarisonderhandeling, waarbij je probeert je baas op een bijzonder goed moment te treffen”, zegt de Keulse loopbaancoach Bernd Slaghuis.
Je baas een kort berichtje sturen (bijvoorbeeld: “Ik heb het erg druk en voel me momenteel niet fit genoeg om te komen werken”) is duidelijk en stelt het management in staat om taken te herverdelen of prioriteiten aan te passen.
Mensen die telewerken en mensen met flexibele werkuren moeten er in het bijzonder op letten dat ze rustpauzes echt benutten, dat ze zich daadwerkelijk fysiek én mentaal opladen. Al vóór de coronapandemie lieten meerdere onderzoeken zien dat werknemers die thuis werken, vaker het risico nemen om ziek door te werken, merkt het Duitse Bundesanstalt für Arbeitsschutz und Arbeitsmedizin (BAuA) op.
Werkgevers zouden hier een betere rol kunnen spelen. Om presenteïsme te voorkomen, zouden zij een werkomgeving moeten creëren waarin werknemers die zich niet helemaal fit voelen de volledige vrijheid krijgen om te beslissen of ze wel of niet kunnen werken, aldus de BAuA.
“Bedrijven zouden zieke medewerkers daarom actief moeten aanmoedigen om de maatregelen te nemen die nodig zijn om te herstellen”, zegt Meyer. Als iemand ziek is maar toch werkt, doet diegene zijn werk vaak minder goed of langzamer. Dat kost het bedrijf op termijn geld.
© DPA Trends