In het kort
- China Media Group (CMG), een staatsomroep die bekendstaat om het verspreiden van propaganda, plaatste een advertentie in Nederlandse treinen die voor ophef zorgde.
- Hoewel de advertentie voldeed aan de eisen van het advertentiebeleid, riep de aanwezigheid van CMG ethische vragen op door de associatie met mensenrechtenschendingen.
- Experts denken dat ogenschijnlijk onschuldige advertenties zoals die van CMG een verborgen agenda kunnen dienen en geleidelijk de publieke opinie kunnen beïnvloeden.
Begin februari werden reizigers in Nederlandse treinen een week lang blootgesteld aan een advertentiecampagne van de China Media Group (CMG). De staatsomroep, gecontroleerd door de propaganda-afdeling van de Chinese Communistische Partij, toonde een advertentie van 10 seconden. De clip bevatte feestelijke beelden van een Chinees lentefestival en de slogan “doe mee met de viering, deel de vreugde”. Vervolgens verscheen kort het CMG-logo. Dat ondervond RTL in een onderzoek.
Controverse rond CMG
De controverse komt door de reputatie van CMG om propaganda en verkeerde informatie te verspreiden namens de Chinese regering. In het verleden kreeg de omroep kritiek en verloor het zelfs zijn licentie in het Verenigd Koninkrijk door deze praktijken. China-expert Sense Hofstede merkt op dat CMG rechtstreeks onder toezicht staat van de propaganda-afdeling van de Chinese Communistische Partij.
Hoewel de advertentie het jaarlijkse Chinese lentefestivalgala promoot, roept reclame in het openbaar vervoer vragen op over de gepastheid ervan.
NS verdedigt besluit
De NS (Nederlandse Spoorwegen) verdedigde het besluit en verklaarde dat de advertentie was gekocht via een Nederlandse tussenpersoon, DSBP Consultants. Het voldeed ook aan hun eisen op het gebied van advertentiebeleid. Zowel de inhoud van de advertentie als de adverteerder zelf waren getoetst aan het beleid.
Hofstede trekt deze beoordeling echter in twijfel en wijst op de bredere implicaties van dergelijke campagnes. Hij suggereert dat misschien niet iedereen bij NS zich bewust is van de ware aard van CMG als propagandamiddel. Hoewel de advertentie technisch gezien voldeed aan het advertentiebeleid door een cultureel evenement te promoten, vindt Hofstede dat NS kritischer had moeten zijn in het selectieproces.
Rol van DSBP Consultants
Toen DSBP Consultants hierover werd ondervraagd, zei het bedrijf dat het alleen als uitvoerend adviesbureau fungeerde en de inhoud niet bepaalde. Het noemde CGTN (China Global Television Network), een dochteronderneming van CMG, als de opdrachtgever van de campagne. Hofstede zegt dat CGTN duidelijk een op het buitenland gericht propagandakanaal is, waarvan bijna alle inhoud gericht is op een publiek buiten China, waaronder Nederland.
Sinds maart 2025 is er advertentieruimte te koop op schermen in NS-treinen, afgewisseld met reisinformatie. Adverteerders kunnen kiezen uit verschillende opties, waaronder schermen op stations, de NS-website en zendtijd in de trein. Het bereik van de advertentie wordt geschat op 2 tot 4 miljoen reizigers per week.
CGTN rechtvaardigt campagne
CGTN zei dat de campagne het internationale bewustzijn van het Chinese Lentefestival moest vergroten en culturele uitwisseling moest bevorderen, en zo een feestelijke sfeer creëerde voor de Chinese gemeenschap in Nederland en geïnteresseerde Nederlandse kijkers.
Hofstede suggereert echter dat ogenschijnlijk onschuldige advertenties verborgen agenda’s kunnen dienen. Hij stelt dat dergelijke campagnes een tactiek kunnen zijn om de negatieve aandacht rond China te verminderen en geleidelijk invloed te verwerven door middel van ogenschijnlijk onschuldige inhoud.
Motieven van CMG
Hofstede ziet meerdere redenen waarom CMG in Nederlandse treinen zit. Voor CMG zelf laten deze campagnes zien dat ze wereldwijd zichtbaar zijn en zorgen ze voor interne erkenning voor het bereiken van een internationaal publiek. CGTN heeft ook een video uitgebracht waarin de advertenties in Nederlandse treinen worden getoond.
Critici hebben ethische bedenkingen bij het feit dat NS geld aanneemt van een propagandabureau dat in verband wordt gebracht met mensenrechtenschendingen die door de internationale gemeenschap worden bekritiseerd, waaronder de vermeende genocide op Oeigoeren. Zelfs het Nederlandse parlement gebruikt voor die situatie de term ‘genocide’.
In reactie op verdere vragen erkende NS dat haar advertentiebeleid mogelijk moet worden bijgewerkt. Het bedrijf erkende het snelle tempo van geopolitieke ontwikkelingen en de uitdaging om beleid relevant te houden en tegelijkertijd flexibel te blijven ten opzichte van nieuwe situaties. (fc)