In het kort
- Jongeren met schulden in Nederland lopen 13 keer meer kans om verstrikt te raken in drugsgerelateerde criminaliteit.
- Financiële stress en ‘koop nu, betaal later’-regelingen brengen jongvolwassenen in een kwetsbare positie, waardoor ze vatbaar worden voor rekrutering door criminelen.
- Rotterdam, in Nederland vaak omschreven als de ‘schuldenhoofdstad’, illustreert die bredere trend met meer dan 3.600 jongeren die met een problematische schuldenlast kampen.
Deskundigen maken zich zorgen over het toenemende verband tussen schulden onder jongeren in Nederland en hun kwetsbaarheid voor drugsgerelateerde criminaliteit.
In Nederland is een school in Rotterdam die gespecialiseerd is in haven‑ en transportopleidingen uitgegroeid tot een doelwit voor drugscriminelen, precies vanwege de gespecialiseerde kennis die studenten er opdoen. Studenten van het Scheepvaart en Transport College (STC) volgden onlangs een preventieles onder leiding van Simeon, een voormalige jeugddelinquent die veroordeeld werd voor gewelddadige overvallen. Tijdens de sessie waarschuwde hij voor de risico’s van crimineel geld en maakte hij duidelijk dat de gevolgen nooit opwegen tegen de verleiding.
Deze waarschuwing valt samen met een breder onderzoek waaruit blijkt dat jongeren van 23 jaar en jonger met schulden 13 keer meer kans hebben om betrokken te raken bij drugsgerelateerde criminaliteit dan hun financieel stabiele leeftijdsgenoten. Het onderzoek, gebaseerd op gegevens van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS), wijst op een groeiende trend van door schulden veroorzaakte kwetsbaarheid onder jongeren.
Financiële stress als katalysator
Criminologe Marjolein Odekerken van het Verwey-Jonker Instituut legt uit dat financiële stress de vatbaarheid voor criminele rekrutering aanzienlijk vergroot. Jongeren die met armoede of financiële problemen van hun ouders te maken hebben, kunnen criminaliteit zien als een manier om te overleven, vooral als ze zich hopeloos voelen en gevangen zitten in hun omstandigheden.
Odekerken wijst er ook op dat moderne consumptiepatronen, zoals ‘nu kopen, later betalen’-diensten, bijdragen aan de toenemende financiële problemen onder jongvolwassenen. Uit gegevens van het CBS blijkt dat steeds meer jongeren hun zorgpremie niet betalen, wat wijst op wijdverbreide financiële problemen.
Criminelen maken actief misbruik van deze kwetsbaarheden en zoeken mensen op die wanhopig op zoek zijn naar geld. Rotterdam, dat wordt gezien als de ‘schuldenhoofdstad’ van het land, telt meer dan 3.600 jongeren met schulden, waarbij één op de zes huishoudens te maken heeft met problematische schulden, zoals onbetaalde energierekeningen of zorgpremies. Dit patroon weerspiegelt een landelijke trend, waarbij meer dan 700.000 huishoudens in ernstige financiële moeilijkheden verkeren.
Jongeren sterker maken door mentorschap
Bij STC zijn gastlessen onder leiding van ex‑gedetineerden en mentoren bedoeld om studenten weerbaarder te maken tegen rekrutering door criminelen. Elisavièta Marycheva van De Nieuwe Ondernemers werkt met jongeren in jeugddetentie en leert hen juridische ondernemersvaardigheden. Ze wijst op de emotionele tol van financiële druk en vertelt over een student die zich onder druk gezet voelde om een lening te accepteren vanwege de schulden van zijn moeder.
Ondanks deze inspanningen hebben outreach-programma’s vaak moeite om deelnemers te behouden; ongeveer de helft haakt af. Odekerken erkent het gebrek aan effectieve programma’s die schuldproblemen direct koppelen aan criminaliteitspreventie, en benadrukt dat er een cruciale behoefte is aan interventiestrategieën die de onderliggende oorzaken van kwetsbaarheid aanpakken.