In het kort

• Nobelprijswinnares Olga Tokarczuk ontketent een nieuwe controverse door te zeggen dat ze een geavanceerde AI‑chatbot inzet bij haar creatieve proces.
• Critici eisen dat haar Nobelprijs wordt ingetrokken vanwege deze bekentenissen.
• De schrijfster ontkent dat ze AI gebruikt om haar romans te laten schrijven door een ghostwriter.

Er is een controverse ontstaan in de literaire wereld nadat Nobelprijswinnares Olga Tokarczuk bekendmaakte dat ze een geavanceerde AI‑chatbot gebruikt om haar creatieve proces te stimuleren. Tijdens een presentatie op de Impact‑conferentie in Poznań zei de Poolse schrijfster dat ze een abonnement heeft op een premium taalmodel en dat de technologie haar intellectuele horizon verbreedt. Tokarczuk vertelde dat ze de software af en toe ‘geliefde’ noemt wanneer ze suggesties zoekt om haar ideeën op een elegante manier te verfijnen, en stelde dat de vloeiende aard van fictie AI tot een krachtig hulpmiddel voor schrijvers maakt. Dat meldt TVP World.

Gepolariseerde literaire gemeenschap

Deze bekentenissen leidden tot een gepolariseerde reactie op sociale media en onder critici. Sommige tegenstanders gingen zelfs zo ver dat ze suggereerden dat haar Nobelprijs uit 2018 moet worden ingetrokken, terwijl journalist Miłosz Wiatrowski‑Bujacz haar enthousiasme omschreef als een vorm van “AI‑psychose”. Ook collega‑schrijver Remigiusz Mróz liet een sarcastische reactie optekenen. Aan de andere kant wezen supporters van de schrijfster op haar gevestigde prestige en stelden ze dat haar woorden uit hun context zijn gehaald, waarbij ze suggereren dat AI uiteindelijk een standaard onderzoeksinstrument voor makers wordt.

Als reactie op de escalerende kritiek bracht Tokarczuk een officiële verklaring uit waarin ze duidelijk maakte dat ze geen AI gebruikt om haar verhalen door iemand anders te laten schrijven. Ze zei dat haar nieuwe roman, die in de herfst verschijnt, volledig door haarzelf is geschreven, zoals ze al tientallen jaren werkt. Volgens de schrijfster dient de chatbot alleen als hulpmiddel voor snelle feitencontrole en documentatie, vergelijkbaar met hoe het brede publiek de technologie inzet.

Patroon van publieke discussies

Dit incident is het nieuwste in een reeks publieke controverses rond de auteur van Flights en The Books of Jacob. In 2022 kreeg ze te maken met beschuldigingen van elitarisme nadat ze had gezegd dat literatuur niet bedoeld is voor “idioten” en dat ze schrijft voor een specifiek, gelijkgestemd publiek. Ondanks dergelijke discussies heeft ze wereldwijd een trouwe aanhang, waaronder prominente bewonderaars zoals zangeres Dua Lipa. Haar aanstaande project wordt naar verwachting haar laatste uitstapje in het grootschalige, ambitieuze fictieformaat.

Schrijf je hieronder in voor onze GRATIS nieuwsbrief