In het kort

• Amerikaanse autoriteiten hebben een Nederlandse viroloog aangeklaagd voor het smokkelen van ampullen met het mpox-virus.
• Douaneagenten ontdekten meer dan 100 biologische monsters die in bagage waren verstopt.
• Beide onderzoekers riskeren vijf jaar gevangenisstraf omdat ze tegen ambtenaren hebben gelogen.

In de Verenigde Staten startte de autoriteiten een rechtszaak tegen een Nederlandse viroloog. Ze beschuldigen hem van het illegaal vervoeren van ampullen met het mpox-virus. Hij zou volgens een Amerikaanse rechtbank en de FBI ook valse verklaringen hebben afgelegd aan luchthavenbeambten in Detroit. Een collega uit Kameroen krijgt gelijkaardige beschuldigingen.

Ontdekking door de douane op de luchthaven 

Het incident speelde zich af in januari op de luchthaven van Detroit, waar twee reizigers arriveerden na een vlucht vanuit Parijs. Ze hadden daarvoor ongeveer negen dagen in de Democratische Republiek Congo doorgebracht, een land waar op dat moment een uitbraak van mpox werd gemeld.

Tijdens een standaardcontrole door de Amerikaanse douane verklaarden beide personen dat ze geen biologische materialen bij zich hadden. Toch besloten de grensinspecteurs hun bagage grondig te onderzoeken. Daarbij kwamen 113 kleine buisjes aan het licht, zorgvuldig verpakt in piepschuimen koelboxen. De ontdekking riep meteen vragen op, omdat het om mogelijk biologisch materiaal ging dat strikt gereguleerd wordt bij internationaal transport.

Mogelijke juridische gevolgen

Na de inbeslagname werden de monsters onderzocht door gespecialiseerde laboratoria. Uit de analyse bleek dat een deel van het materiaal daadwerkelijk viraal materiaal bevatte. Van de twintig onderzochte buisjes bleken er zeventien sporen van het geïnactiveerde mpox-virus te bevatten. Daarnaast werd in één staal het varicella-zoster-virus aangetroffen, terwijl twee andere enkel menselijk DNA bevatten.

Hoewel het virus gedeactiveerd was en zich dus niet meer kon vermenigvuldigen of ziekte veroorzaken, blijft het vervoer van dergelijke stoffen streng gereguleerd. In de biomedische sector gebruiken onderzoekers zulke monsters voor onderzoek, maar alleen onder strikte voorwaarden en met de juiste vergunningen. De Amerikaanse autoriteiten stellen dat het meebrengen van potentiële pathogenen via een commerciële vlucht uit een risicogebied bijzonder gevoelig ligt en daarom streng beoordeeld wordt binnen de wetgeving.

Onduidelijk motief

De exacte reden waarom de twee onderzoekers deze stalen vervoerden naar de Verenigde Staten blijft voorlopig onduidelijk. Wel is bekend dat beide betrokkenen ervaring hebben met onderzoek naar mpox en verwante virussen, wat suggereert dat het om wetenschappelijke doeleinden zou kunnen gaan.

Toch nemen de autoriteiten de zaak ernstig op. Het vervoeren van biologische materialen zonder dit correct aan te geven is een ernstige overtreding van de federale regels rond biosecurity en grenscontrole. Als ze schuldig worden bevonden, riskeren zowel de Nederlandse wetenschapper als zijn collega een gevangenisstraf tot vijf jaar.

Schrijf je hieronder in voor onze GRATIS nieuwsbrief