In het kort

• België gaat slachtoffers de mogelijkheid bieden om de identiteit van anonieme online pesters te achterhalen.
• Critici waarschuwen dat deze maatregel de vrijheid van meningsuiting in gevaar brengt en burgerwachtjustitie aanmoedigt.
• Experts dringen aan op een gezamenlijke Europese strategie om wereldwijde techreuzen tot naleving te dwingen.

De Belgische federale regering heeft een nieuwe wet goedgekeurd om online pesten en stalking tegen te gaan. Onder dit voorstel, dat wordt gesteund door ministers Vanessa Matz en Rob Beenders, kunnen slachtoffers van digitaal misbruik de identiteit opvragen van daders die anonieme accounts gebruiken. Dit breidt de huidige bevoegdheden van de Ombudsman voor Telecommunicatie uit. Die kan nu al helpen bij bedreigingen via zichtbare telefoonnummers of sms.

Bestrijding van cyberpesten

Het initiatief is een reactie op de stijgende trend van cyberpesten op platforms zoals Snapchat, Instagram, Messenger en WhatsApp. Uit statistieken van de Ombudsman voor Telecommunicatie blijkt dat meer dan de helft van de klachten van vorig jaar betrekking had op online intimidatie. Om dit te implementeren, verplicht de wet dat dienstverleners en operators meewerken aan de onderzoeken van de Ombudsman. Dat houdt in dat ze de identiteit bekend gaan maken die aan een specifiek IP-adres is gekoppeld. Het Belgisch Instituut voor Postdiensten en Telecommunicatie (BIPT) is bevoegd om boetes op te leggen aan bedrijven die weigeren mee te werken.

Specialisten hebben echter grote bedenkingen bij de uitvoerbaarheid en ethiek van deze wet. Bart Preneel, hoogleraar cryptografie en computerbeveiliging aan de KU Leuven, vindt het problematisch om de verantwoordelijkheid voor het beoordelen van wat “intimidatie” is, bij een ombudsman te leggen. Hij stelt dat zulke beslissingen de vrijheid van meningsuiting in gevaar kunnen brengen. Hij vindt ook dat het opsporen van verdachten eigenlijk een taak is voor de politie, niet voor een administratieve instantie.

Uitdagingen met wereldwijde techreuzen

Bovendien zijn er twijfels of wereldwijde techreuzen zich hier daadwerkelijk aan zullen houden. Preneel merkt op dat IP-adressen makkelijk te verbergen zijn met VPN’s, en dat buitenlandse bedrijven vaak terughoudend zijn om gebruikersgegevens te delen bij gevallen van beledigingen of stalking, en meestal alleen meewerken bij extreme bedreigingen.

Er is ook bezorgdheid over de veiligheid met betrekking tot hoe slachtoffers deze informatie zouden kunnen gebruiken. Aangezien de wet slachtoffers toestaat om zelf te beslissen wat hun volgende stappen zijn, vrezen critici dat dit burgerwachtjustitie zou kunnen aanmoedigen.

Pleidooi voor een Europese aanpak

Als oplossing pleit Preneel voor een uniforme Europese aanpak. Hij stelt dat versnipperde nationale wetten Big Tech-bedrijven excuses geven om samenwerking te vermijden. In plaats daarvan vindt hij dat de focus moet liggen op een strengere handhaving van bestaande Europese regelgeving om grote technologiebedrijven in heel Europa verantwoordelijk te houden.

Schrijf je hieronder in voor onze GRATIS nieuwsbrief