In het kort

• Door het dalende waterpeil in de Donau zijn Duitse schepen uit de Tweede Wereldoorlog aan het licht gekomen die tot zinken waren gebracht om de opmars van de Sovjets tegen te houden.
• Met steun van de EU worden gevaarlijke wrakken verwijderd om de scheepvaart weer veilig te maken.
• Door deze waterwegen te moderniseren bespaart Servië jaarlijks miljoenen aan vrachtverliezen.

Door de dalende waterstanden in de Donau, veroorzaakt door intense hittegolven, zijn er een reeks historische overblijfselen blootgelegd bij Prahovo, Servië. Deze onderwaterruïnes bestaan uit Duitse marineschepen die in 1944 opzettelijk door hun eigen bemanningen tot zinken zijn gebracht. Toen de Wehrmacht zich tijdens de laatste fase van de Tweede Wereldoorlog terugtrok voor het oprukkende Rode Leger, volgden soldaten het bevel op om te voorkomen dat militair materieel in vijandelijke handen zou vallen. Daarom lieten ze hun vloot tot zinken om een fysieke barrière te vormen tegen vijandelijke opmars stroomopwaarts. Dat meldt Euronews.

Pogingen om de blokkade op te ruimen

Deze blokkade uit de oorlog belemmert het scheepvaartverkeer nog steeds. Om dit aan te pakken, werkt een initiatief – gesteund door de Europese Unie en het Western Balkans Investment Framework (WBIF) – aan het verwijderen van het meest problematische wrakmateriaal. De Europese Investeringsbank (EIB), die als strategische partner fungeert, heeft in 2024 al toezicht gehouden op het bergen van verschillende wrakken uit een smal stuk van vijf kilometer van de rivier. Deze schepen werden met touwen naar boven gehaald en ontdaan van opgehoopt slib.

Uitdagingen bij de bergingsoperatie

De schoonmaakoperatie is complex, want volgens schattingen van de autoriteiten liggen er zo’n 200 gezonken schepen – waaronder binnenvaartschepen, sleepboten en vrachtschepen – op de rivierbodem. Het bergen van voormalige militaire vaartuigen is bijzonder gevaarlijk vanwege het risico dat niet-ontplofte munitie tijdens het bergingsproces explosies veroorzaakt. Hoewel er duikers en industriële pompen worden ingezet om slib en zand te verwijderen, worden sommige schepen te groot geacht om te worden weggehaald; in zulke gevallen worden ze dieper in de rivierbodem begraven om ervoor te zorgen dat ze de scheepvaart niet langer belemmeren.

Economische gevolgen en toekomstige investeringen

Naast de historische sanering is er een sterke economische drijfveer voor het project. De aanwezigheid van deze wrakken heeft voor aanzienlijke logistieke vertragingen gezorgd, wat Servië jaarlijks ongeveer vijf miljoen euro kost aan verloren vrachtefficiëntie. Om dit tegen te gaan, heeft de EIB in juli 2024 een subsidie van 16 miljoen euro verstrekt. Deze inspanning maakt deel uit van een bredere investeringsstrategie van 30 miljard euro voor de Westelijke Balkan, bedoeld om de binnenvaart te moderniseren en de overstap van wegvervoer naar duurzamere waterwegen te stimuleren. De hele bergingsoperatie zal naar verwachting in 2028 zijn afgerond.

Schrijf je hieronder in voor onze GRATIS nieuwsbrief