In het kort

• Philippe Aghion, Franse econoom en Nobelprijswinnaar economie van 2025, stelt dat Europa voorrang moet geven aan gespecialiseerde AI-toepassingen in de gezondheidszorg en aan ethische AI om de kloof met de VS en China te verkleinen.
• Sterke ecosystemen voor durfkapitaal moeten traditionele bankleningen vervangen om start-ups te laten groeien.
• Overheden moeten spaargeld van huishoudens inzetten voor innovatie en werknemers helpen zich om te scholen.

Europa loopt momenteel achter op China en de Verenigde Staten op het gebied van artificiële intelligentie. Dat meldt DW in een analyse. Philippe Aghion, een Franse econoom en Nobelprijswinnaar van 2025 die bekendstaat om zijn werk over ‘creatieve destructie’, stelt dat het continent deze kloof kan overbruggen door strategische verbeteringen op het gebied van onderzoeksfinanciering, durfkapitaal en gerichte innovatie. Volgens hem zal AI onvermijdelijk bepaalde banen verdringen, maar kan de technologie ook een motor voor maatschappelijke vooruitgang worden als ze op de juiste manier wordt ingezet.

Leren van eerdere digitale mislukkingen

Aghion wijst op de digitale revolutie van de afgelopen decennia als een waarschuwend voorbeeld. Terwijl de VS de opkomst van personal computing en het internet volledig omarmden, paste Europa zich langzamer aan, wat leidde tot een aanzienlijke kloof in het bbp per hoofd van de bevolking.

Hij waarschuwt dat Europa het risico loopt deze fout te herhalen met AI. Op dit moment investeren Amerikaanse en Chinese bedrijven miljarden in rekenkracht en grote taalmodellen (LLM’s), waardoor Europese bedrijven grotendeels in de schaduw blijven, op een paar uitzonderingen na, zoals Mistral.

Inzetten op gespecialiseerde toepassingen

In plaats van te proberen rechtstreeks mee te doen in de algemene LLM-race, stelt Aghion voor dat Europa zijn bestaande sterke punten benut. Het continent beschikt over superieure gezondheidsgegevens, wat zou kunnen leiden tot de ontwikkeling van zeer gespecialiseerde AI-toepassingen in de geneeskunde.

Bovendien zou de strenge aanpak van Europa op het gebied van regelgeving en gegevensprivacy een concurrentievoordeel kunnen worden, nu de wereldwijde vraag groeit naar ethische AI die de privacy van gebruikers beschermt.

Industriële capaciteiten moderniseren

Deze mening wordt gedeeld door Thomas Saueressig van SAP, die vindt dat AI moet worden toegepast in traditionele Europese sectoren, zoals de productiesector, om de industriële capaciteiten te moderniseren. Om dit te bereiken is echter een fundamentele verschuiving nodig in de manier waarop onderzoek en het bedrijfsleven worden gefinancierd. Aghion pleit voor stabiele langetermijnfinanciering voor onderzoek en een sterker ecosysteem voor durfkapitaal.

Schaal van Europese start-ups vergroten

De moeilijkheid om Europese start-ups te laten doorgroeien hangt volgens experts deels samen met de afhankelijkheid van traditionele bankleningen. Die zijn vaak minder toegankelijk voor jonge bedrijven met een hoog risico.

Marlene Schörner van het Jacques Delors Center merkt op dat Europa meer durfkapitalisten en angel-investeerders nodig heeft die het risico op mislukking accepteren in ruil voor een hoog rendement. Ze stelt voor dat het harmoniseren van faillissementswetten in alle EU-lidstaten de regio aantrekkelijker zou maken voor deze investeerders.

Spaargeld van huishoudens inzetten

Daarnaast beschikt Europa over een groot onbenut vermogen. Ongeveer 12 biljoen euro aan spaargeld van huishoudens zit momenteel vooral vast in staatsobligaties en vastgoed. Premier Luc Frieden van Luxemburg en Schörner vinden dat een deel van die middelen naar de start-upsector moet vloeien. De Europese Commissie probeerde de kapitaalmarkten al beter te verbinden via initiatieven zoals de Spaar- en Investeringsunie, maar nationale belangen hielden eerdere vooruitgang tegen.

Er is echter hoop dat de huidige geopolitieke instabiliteit en het streven naar strategische autonomie de EU-landen eindelijk zullen aanmoedigen om hun financiële markten te verenigen.

Strategieën voor technologische vooruitgang

Om technologische doorbraken te versnellen, stelt Aghion voor om een Europese tegenhanger van het Amerikaanse agentschap DARPA op te richten. Omdat een akkoord op EU-niveau moeilijk kan zijn, ziet hij een samenwerking tussen Frankrijk en Duitsland als mogelijk vertrekpunt. Daarnaast zegt de econoom dat overheden moeten investeren in onderwijs en omscholing. Zo kunnen werknemers die door AI hun baan verliezen nieuwe kansen krijgen en kunnen sociale spanningen worden beperkt.

Schrijf je hieronder in voor onze GRATIS nieuwsbrief