In het kort
- Dankzij zorgvuldige inspanningen voor natuurbehoud is de populatie bruine beren in Zweden weer aangegroeid nadat ze bijna uitgestorven waren.
- De jaarlijkse jacht, waarover veel discussie is, heeft als doel 20 procent van de berenpopulatie te verminderen, ondanks zorgen van natuurbeschermers.
- Burgers helpen onderzoekers bij het vinden en in kaart brengen van berenholen om conflicten tussen mensen en beren te verminderen en broedplaatsen te beschermen.
De bruine berenpopulatie in Zweden heeft een opmerkelijke opleving doorgemaakt sinds ze in het begin van de 20ste eeuw bijna uitgestorven was. Zorgvuldige beschermingsmaatregelen, zoals het minimaliseren van predatie op vee en het invoeren van strategische landgebruikspraktijken, hebben geleid tot een indrukwekkend herstel, met een piek van ongeveer 3.300 exemplaren in 2008.
Een nieuwe uitdaging
Dit succesverhaal staat echter voor een nieuwe uitdaging. In 2024 is Zweden begonnen met jaarlijkse berenjachten en heeft het vergunningen afgegeven om bijna 500 beren te doden, wat neerkomt op ongeveer 20 procent van de toenmalige populatie. Dit besluit heeft tot controverse geleid, waarbij natuurbeschermers waarschuwen dat het trofeejacht zou kunnen stimuleren en uiteindelijk het voortbestaan van de soort op lange termijn in gevaar zou kunnen brengen.
De regering wil de bruine berenpopulatie verder terugbrengen tot ongeveer 1.400 dieren. Dit doel sluit aan bij de nationale doelstelling voor een gunstige staat van instandhouding, maar gaat voorbij aan de bezorgdheid van natuurbeschermers over de mogelijke negatieve gevolgen van een dergelijke drastische populatievermindering.
Conflicten tussen beren en mensen
Naast de jachtquota kunnen beren ook worden gedood tijdens “beschermende jachten” als ze worden gezien als een bedreiging voor mensenlevens of eigendommen. In het noorden van Zweden zijn gevallen gemeld van schade door beren aan weidegronden en vee.
Nu de bruine beren in Zweden zich klaarmaken voor hun jaarlijkse winterslaap, is het belangrijk om te weten hoe ze hun holen gebruiken. Wetenschappers zijn bezig om zowel winterholen als zomerrustplaatsen te vinden en te documenteren om verstoring te beperken en conflicten tussen mensen en beren te voorkomen.
Burgerwetenschappers sluiten zich aan bij het initiatief
Van 25 mei tot 3 juni vindt in Dalarna, in het midden van Zweden, een door Biosphere Expeditions georganiseerde expeditie plaats om het leefgebied te beschermen. Internationale vrijwilligers gaan samen met wetenschappers afgelegen gebieden verkennen en gebruiken GPS-halsbandgegevens om berenholen te vinden zonder de dieren te storen.
Dr. Matthias Hammer, oprichter van Biosphere Expeditions, benadrukt dat nauwkeurige gegevens over de locatie van holen essentieel zijn voor effectieve natuurbehoud. Het helpt broedplaatsen te beschermen en vermindert de kans op conflicten tussen mensen en beren.
De expeditie levert waardevolle gegevens op voor het Scandinavian Brown Bear Research Project, een van de langstlopende onderzoeken in zijn soort wereldwijd. Dr. Andrea Friebe, de wetenschapper van de expeditie, benadrukt het belang van burgerwetenschap in dit project en zegt dat hoe meer vrijwilligers ze hebben, hoe beter ze zijn toegerust om de bruine beren in Zweden te beschermen.