In het kort

• Scholen moeten de ontwikkeling van leerlingen voorrang geven boven gestandaardiseerde toetsscores.
• Te veel toetsen zorgt voor hoge druk, waardoor goede feedback moeilijker wordt.
• Eén centraal toelatingsexamen moet de verschillende, tegenstrijdige toetsen op de basisschool vervangen.

De Onderwijsraad heeft een uitgebreid rapport van 77 pagina’s uitgebracht met de titel “Kijk anders naar toetsing”, waarin een grote verandering wordt voorgesteld in hoe basisscholen en middelbare scholen werken. De raad zegt dat leraren de algemene ontwikkeling van leerlingen belangrijker moeten vinden dan gestandaardiseerde toetsresultaten. Deze verandering zou betekenen dat toetsen minder belangrijk worden bij het bepalen van cijfers, diploma’s, toelating tot scholen en de overgang naar een volgende klas. Dat meldt NOS.

Debat over rol van toetsen in onderwijs laait op

Volgens raadsvoorzitter Louise Elffers maken leerlingen tegen de tijd dat ze de middelbare school verlaten honderden toetsen. Dat wordt door de Onderwijsraad als te veel gezien. In het rapport wordt ook gesproken over een probleem: toetsen hebben meerdere functies tegelijk.

Ze worden gebruikt om leerlingen te motiveren, om te selecteren én om de kwaliteit van scholen te meten. Door die mix worden de doelen onduidelijk. Leerlingen en leerkrachten ervaren daardoor vaak druk, omdat niet altijd duidelijk is waar een toets precies voor bedoeld is.

Toetsen bepalen steeds vaker schooladvies

Door die hoge toetsdruk verschuift de aandacht van leren en feedback naar zo hoog mogelijke scores. Het gaat dus minder om vooruitgang en meer om cijfers halen. De Onderwijsraad wijst ook op de zogeheten voortgangstoetsen in de basisschool.

Die zijn bedoeld om de ontwikkeling in vakken zoals taal en wiskunde te volgen, maar worden soms gebruikt om schooladviezen te beïnvloeden. Dat kan oneerlijk aanvoelen, omdat leerlingen misschien andere talenten hebben die niet goed in toetsen naar voren komen.

Onderwijsraad pleit voor vereenvoudiging van schooltoelating

Om het systeem eenvoudiger te maken, stelt de Onderwijsraad voor om de overgang van basisschool naar middelbare school te veranderen. In plaats van meerdere toetsen zou er één centraal toelatingsexamen moeten komen. Eerdere onderzoeken van de PO-Raad tonen ook aan dat leerlingen met gelijke prestaties soms toch verschillende adviezen krijgen, afhankelijk van de toets die ze maken.

De Raad waarschuwt daarnaast voor “lesgeven voor de toets”, waarbij leraren vooral oefenen op testvragen in plaats van brede kennis en vaardigheden aan te leren. Het rapport komt op een belangrijk moment, omdat er gewerkt wordt aan een grote vernieuwing van het curriculum in het basis- en voortgezet onderwijs, iets wat al twintig jaar niet meer grondig is herzien.

Schrijf je hieronder in voor onze GRATIS nieuwsbrief