In het kort
- De door de EU gesanctioneerde Russian World Foundation verspreidt propagandaboeken onder scholen in Servië en de Republika Srpska.
- Dit lesmateriaal promoot Vladimir Poetin en rechtvaardigt de annexatie van de Krim.
- Moskou gebruikt culturele programma’s om wereldwijd bondgenoten te werven en zijn geopolitieke ideologie te verspreiden.
Onderwijsinstellingen in de Republika Srpska en Servië hebben boeken ontvangen die het leiderschap van Vladimir Poetin promoten en de inbeslagname van de Krim afschilderen als een legitieme hereniging met Rusland.
Dit materiaal is geleverd door de Russian World Foundation, een door de staat gefinancierde organisatie die momenteel onder sancties van de Europese Unie staat. Met steun van het Russische ministerie van Buitenlandse Zaken heeft de organisatie lesmateriaal en apparatuur geleverd aan 60 scholen in Tunesië, Servië en de Republika Srpska in Bosnië en Herzegovina, specifiek voor scholen die Russische taalcursussen aanbieden.
Propaganda in lesmateriaal
De stichting, die in 2007 via een decreet van de Russische president is opgericht, wordt vaak bekritiseerd omdat ze cultureel en taalkundig onderwijs vermengt met de agenda van het Kremlin. Uit onderzoek van Radio Free Europe naar het boekje „Over Rusland en de Russen“ blijkt dat de tekst de officiële retoriek van Moskou weerspiegelt.
De publicatie beschrijft Poetins opkomst als een tijdperk van economische groei en beweert dat de overgang van de Krim naar Russisch bestuur in 2014 gebaseerd was op een volksstemming, waarbij het feit wordt weggelaten dat de internationale gemeenschap deze annexatie grotendeels als illegaal beschouwt.
Academisch nut versus politieke invloed
Hoewel sommige lokale scholen de bijdragen prezen omdat ze hun taalprogramma’s verrijkten, hebben Servische functionarissen duidelijk gemaakt dat het materiaal bedoeld is als aanvullende lectuur en niet als officiële schoolboeken.
Maar wetenschapper Aleksandar Mejenberger, die de stichting heeft bestudeerd, stelt dat het echte doel van de organisatie veel verder reikt dan de academische wereld. Hij suggereert dat de stichting erop uit is een wereldwijd netwerk van bondgenoten op te bouwen en tegelijkertijd het imago van de Russische regering op te poetsen.
Sancties en wereldwijde geopolitieke strategie
Het Europees Parlement heeft de stichting eerder bestempeld als een instrument voor staatspropaganda, wat ertoe leidde dat de EU in 2022 sancties oplegde vanwege haar rol bij het bevorderen van Russische belangen in voormalige Sovjetgebieden. Ondanks deze waarschuwingen hebben Servië – ondanks zijn ambities om lid te worden van de EU – en de Republika Srpska nauwe banden met Moskou onderhouden en zich verzet tegen westerse sancties na de invasie van Oekraïne. De stichting blijft wereldwijd talrijke culturele centra beheren om de ideologie van de „Russische wereld“ te verspreiden, een centrale pijler van de geopolitieke strategie van het Kremlin.
