In het kort

• De EU-AI-wet zet de wereldwijde norm voor toezicht op kunstmatige intelligentie.
• Niet-Europese bedrijven passen deze normen toe om enorme boetes te vermijden.
• Formeel AI-beheer komt nog steeds zelden voor, ondanks de invloed van de Europese wetgeving.

Nieuw onderzoek laat zien dat de AI-wet van de Europese Unie het gedrag van bedrijven ver buiten Europa beïnvloedt en zo een wereldwijde maatstaf voor AI-toezicht zet. Uit gegevens van het AI Company Data Initiative van de Thomson Reuters Foundation, waarbij bijna 3.000 bedrijven wereldwijd aan de hand van meer dan 100.000 gegevenspunten werden onderzocht, blijkt dat 47 procent van de bedrijven die de wet in hun bestuursdocumenten noemen, buiten de EU gevestigd is. Dat meldt Euronews.

Het ‘Brussel-effect’ in de praktijk

Dit fenomeen staat bekend als het ‘Brussel-effect’, een patroon dat we eerder zagen bij de AVG, waarbij Europese regelgeving de wereldwijde standaard wordt. Het onderzoek merkt op dat deze verschuiving weliswaar niet overal te zien is, maar wel aanzienlijk is en het meest opvalt bij bedrijven die sterke marktprikkels hebben om zich aan de EU-wetgeving te houden.

Tijdlijn en reikwijdte van de wetgeving

De wetgeving, die in 2024 van kracht werd, is de eerste veelomvattende AI-wet in zijn soort. Ze geldt voor elke organisatie waarvan de AI-tools binnen de EU worden gebruikt of waarvan de door AI gegenereerde resultaten invloed hebben op de burgers, bedrijven of overheidsinstanties van de EU. Hoewel bepaalde transparantievereisten en verboden op risicovolle toepassingen al eind 2025 van kracht werden, wordt de volledige regelgeving voor risicovolle sectoren – zoals de gezondheidszorg, de financiële sector en werving – vanaf augustus 2026 verplicht.

Gevolgen van niet-naleving

Vanwege de extraterritoriale reikwijdte moeten ook niet-Europese bedrijven aan deze voorschriften voldoen, anders riskeren ze zware financiële boetes, die kunnen oplopen tot 7 procent van hun totale wereldwijde omzet of 35 miljoen euro.

Ondanks deze invloed blijft de bredere invoering van AI-toezicht beperkt. Slechts 13 procent van alle ondervraagde bedrijven heeft een formeel kader voor AI-beheer opgezet. Van deze kleine minderheid noemt iets meer dan de helft (53 procent) specifiek de EU-AI-wet, en bijna de helft van degenen die naar de wet verwijzen, is gevestigd buiten Europa.

Schrijf je hieronder in voor onze GRATIS nieuwsbrief